Η αληθινή σαιξπηρική τραγωδία που ενέπνευσε την ταινία «Hamnet»

Έχοντας πουλήσει περισσότερα από δύο εκατομμύρια αντίτυπα παγκοσμίως, το ομώνυμο μυθιστόρημα της Μάγκι Ο’Φάρελ έχει γοητεύσει τους αναγνώστες σε όλο τον κόσμο με την εμβάθυνση στη ζωή και τους έρωτες του πιο παραγωγικού θεατρικού συγγραφέα της Βρετανίας, του Ουίλιαμ Σαίξπηρ. Βασισμένη στο εξαιρετικό βιβλίο, η νέα ταινία «Άμνετ» είναι στους κινηματογράφους (22 Ιανουαρίου 2026) και υπόσχεται να γοητεύσει τους λάτρεις της μεγάλης οθόνης και της λογοτεχνίας. Η ταινία που είναι υποψήφια για Όσκαρ εξερευνά τα πραγματικά γεγονότα που ενέπνευσαν ένα από τα σπουδαιότερα έργα του Σαίξπηρ.

Από τη Μαρία Καλοπούλου

Το μυθιστόρημα της Μάγκι Ο’Φάρελ έγινε ταινία από τη βραβευμένη σκηνοθέτη Κλόε Ζάο, με πρωταγωνιστές τους Ιρλανδούς ηθοποιούς Πολ Μεσκάλ και Τζέσι Μπάκλεϊ (η οποία κέρδισε βραβείο για τον ρόλο της ως Άγκνες Χάθαγουεϊ στα βραβεία Critics Choice πριν λίγο καιρό).

Μακριά από τα λαμπερά φώτα του Θεάτρου Globe και εστιάζοντας στην οικογενειακή ζωή του Βάρδου με τη σύζυγο και τα παιδιά του, η επαινεμένη ιστορία τής Ο’Φάρελ συμπληρώνει τα πολλά κενά που η ιστορία δεν μπόρεσε να καλύψει.

Ενώ είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι ο Άμνετ – τόσο στην οθόνη όσο και στο χαρτί – είναι μυθοπλασία, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει κάποια αλήθεια σε αυτόν. Εδώ, έχουμε διαχωρίσει τα γεγονότα από τη μυθοπλασία που διαμόρφωσε την ιστορία όχι μόνο του Άμνετ, αλλά και του Άμλετ.

Ποια είναι η Άγκνες Χάθαγουεϊ;

Όσον αφορά τα βιβλία ιστορίας, η Άγκνες Χάθαγουεϊ – γνωστή και ως Άννα, για την οποία η Ο’Φάρελ αστειεύτηκε στο podcast Shakespeare Unlimited το 2020: «Την φωνάζουμε με λάθος όνομα εδώ και 400 χρόνια; Φαινόταν να αντικατοπτρίζει πραγματικά τις συμπεριφορές απέναντί ​​της. Ήθελα να της δώσω πίσω το όνομά της, οπότε στο βιβλίο μου είναι Άγκνες» – είναι σίγουρα ένα πραγματικό πρόσωπο.

Παντρεύτηκε τον Σαίξπηρ όταν ήταν 26 ετών και εκείνος 18 ετών, και ήταν τριών μηνών έγκυος στην κόρη τους, Σουζάνα, κατά τη στιγμή του γάμου τους. Υπάρχουν λίγα αρχεία για τη ζωή της Άγκνες, αλλά πιστεύεται ότι μεγάλωσε στο Σότερι, ένα χωριό δυτικά του Στράτφορντ-απόν-Έιβον, και παρέμεινε στην πόλη ενώ ο σύζυγός της ζούσε και εργαζόταν στο Λονδίνο.

Λόγω της μοναδικής κατάστασης διαβίωσής τους και της παράλειψης του Σαίξπηρ να την αναφέρει στα γραπτά του, υπάρχουν πολλές εικασίες ότι ο γάμος ήταν δυστυχισμένος.

Ωστόσο, δεδομένου ότι δεν υπάρχουν συγκεκριμένα στοιχεία για αυτό και ότι ο Σαίξπηρ επέλεξε να επιστρέψει στη σύζυγό του όταν συνταξιοδοτήθηκε το 1613 αντί να παραμείνει στο θέατρο Globe, αυτό δεν φαίνεται να ισχύει.

Δεδομένης της έλλειψης ιστορικών αρχείων για την Άγκνες – και το επάγγελμά της και την οικογένειά της – μεγάλο μέρος της απεικόνισης της από τον Χάμνετ είναι καθαρά από τη φαντασία τής Ο’Φάρελ.

Την περιγράφει ως γυναίκα με υπερφυσικές ικανότητες, βοτανικές δεξιότητες και που αγαπά να είναι ένα με τη φύση, η Ο’Φάρελ δικαιολόγησε την απεικόνισή της ως μάντισσας και μυστικίστριας θεραπεύτριας εξηγώντας:

«Γιατί επέλεξε αυτόν τον άπορο, άμισθο 18χρονο;», σκέφτηκα. «Λοιπόν, ίσως είδε κάτι σε αυτόν. Ίσως τον κοίταξε και συνειδητοποίησε ότι ήταν εξαιρετικός, ότι ήταν ιδιοφυΐα, ότι ήταν απαράμιλλος από αυτή την άποψη […] οπότε υποθέτω ότι από εκεί προέκυψε, ότι ίσως ήταν το μόνο άτομο που μπορούσε να δει μέσα στην ψυχή του και να δει τι ήταν ικανός να κάνει.”

Ποια ήταν τα παιδιά του Ουίλιαμ και της Άγκνες Σαίξπηρ;

Ιστορικά αρχεία δείχνουν ότι η μεγαλύτερη κόρη του Σαίξπηρ, η Σουζάνα, γεννήθηκε το 1583 και τα δίδυμα αδέλφια της, η Τζούντιθ και ο Άμνετ, γεννήθηκαν δύο χρόνια αργότερα.

Στο «Hamnet», η Τζούντιθ είναι αυτή που προσβλήθηκε για πρώτη φορά από τη βουβωνική πανώλη το 1596 όταν αγόρασε ένα κουτί με ιταλικές χάντρες από μια αγορά στο Στράτφορντ-απόν-Έιβον.

Η ασθένεια ήταν διαδεδομένη εκείνη την εποχή, αλλά αυτό το γεγονός δεν έχει επιβεβαιωθεί από τους ιστορικούς. Η Τζούντιθ αναρρώνει, αλλά ο Άμνετ προσβάλλεται από την πανώλη και πεθαίνει λίγο αργότερα, σε ηλικία μόλις 11 ετών. Τάφηκε στην εκκλησία της Αγίας Τριάδας στο Στράτφορντ τον Αύγουστο του 1596 – με τα μόνα ιστορικά στοιχεία να είναι η γέννησή του και ο θάνατός του.

«Ο θάνατός του ήταν πάντα τυλιγμένος σε στατιστικά στοιχεία για την παιδική θνησιμότητα τον 16ο αιώνα», δήλωσε η Ο’Φάρελ στο Shakespeare Unlimited. «Σχεδόν σαν η άρρητη υπόνοια να ήταν ότι δεν θα ήταν και τόσο μεγάλο θέμα, επειδή πιθανότατα θα έπρεπε να σχεδόν να περίμεναν ότι θα πεθάνουν τα παιδιά τους. Αυτό πραγματικά, πραγματικά με άγγιξε. Αυτή η υπόθεση. Είναι μια τόσο αλαζονική διαπίστωση».

Τι είναι ο Hamnet της Μάγκι Ο’Φάρελ;

Το μυθιστόρημα «Hamnet» είναι μια ζωντανή απεικόνιση της θλίψης μιας μητέρας – που επιδεινώνεται από το γεγονός ότι, σε όλη την ιστορία, οι άνθρωποι έρχονται στην Άγκνες για θεραπεία και φάρμακα, αλλά εκείνη νιώθει ότι απέτυχε που δεν έσωσε τον γιο της.

Ένα συγκινητικό απόσπασμα από το βιβλίο αναφέρει: «Μέσα στο κεφάλι τής Άγκνες, οι σκέψεις της διευρύνονται, μετά στενεύουν, διευρύνονται, στενεύουν, ξανά και ξανά. Σκέφτεται: Αυτό δεν μπορεί να συμβεί, δεν μπορεί, πώς θα ζήσουμε, τι θα κάνουμε, τι θα πω στον κόσμο, πώς μπορούμε να συνεχίσουμε, τι έπρεπε να είχα κάνει, πού είναι ο άντρας μου, τι θα πει, πώς θα μπορούσα να τον είχα σώσει;» .

«Γιατί δεν τον έσωσα, γιατί δεν συνειδητοποίησα ότι αυτός ήταν που κινδύνευε; Και τότε, η προσοχή στενεύει και σκέφτεται: Είναι νεκρός. Είναι νεκρός. Είναι νεκρός».

«Οι τρεις λέξεις δεν έχουν κανένα νόημα για εκείνη. Δεν μπορεί να στρέψει το μυαλό της στο νόημά τους. Είναι αδύνατη ιδέα ότι ο γιος της, το παιδί της, το αγόρι της, το πιο υγιές και εύρωστο από τα παιδιά της, θα έπρεπε, μέσα σε λίγες μέρες, να αρρωστήσει και να πεθάνει».

Είναι ενδιαφέρον ότι το μυθιστόρημα δεν αναφέρει ποτέ τον Σαίξπηρ ονομαστικά και αντ’ αυτού αναφέρεται σε αυτόν ως «σύζυγο» ή «πατέρα». Η Ο’Φάρελ εξηγεί: «Ας τον δούμε πριν γίνει ο άντρας, το είδωλο, το μεγαθήριο που όλοι γνωρίζουμε. Απλώς σκεφτείτε τον ως άντρα, ξέρετε. Ως ένα αγόρι 18 ετών που αφήνει την κοπέλα του έγκυο».

Η Ο’Φάρελ προσθέτει: «Προφανώς – και για πολύ καλό λόγο – οι βιογραφίες επικεντρώνονται στη ζωή του Σαίξπηρ στο Λονδίνο, στην καριέρα του. Αλλά, για μένα, πάντα πίστευα ότι η μεγαλύτερη τραγωδία, το μεγαλύτερο δράμα τής ζωής του – της ζωής του Σαίξπηρ – συνέβη εκτός σκηνής στο Στράτφορντ, στο σπίτι. Αυτό συνέβη με τον θάνατο του γιου του. Το βιβλίο θα ήταν πάντα ένα είδος μνήμης για αυτό το αγόρι και θα ήθελε να πει: “Αυτό ήταν πραγματικά σημαντικό. Ήταν πολύ σημαντικός”».

Ενέπνευσε ο θάνατος του Άμνετ τον Σαίξπηρ να γράψει τον Άμλετ;

«Απλώς πρέπει να διαβάσετε την πρώτη πράξη του έργου για να καταλάβετε ότι υποστηρίζεται από αυτό το τεράστιο βάρος θλίψης», λέει η Ο’Φάρελ. Ενώ δεν υπάρχουν συγκεκριμένα στοιχεία που να υποδηλώνουν ότι ο Άμλετ προκλήθηκε από τον θάνατο του Άμνετ, υπάρχουν πάρα πολλές νύξεις για να είναι σύμπτωση.

Πρώτον, τα ονόματα θα ήταν εναλλάξιμα εκείνη την εποχή. Δεύτερον, τα βαθιά θέματα του Άμλετ για τη θλίψη, την απώλεια και τις περίπλοκες σχέσεις πατέρα-γιου σίγουρα ταιριάζουν στην πραγματική ιστορία. και τρίτον, ο Σαίξπηρ έγραψε το έργο όταν θα πάλευε με την απώλεια του γιου του, γύρω στο 1599.

Οι μελετητές όχι μόνο πιστεύουν ότι η ιστορία του Άμνετ ενέπνευσε τον Σαίξπηρ για το δεύτερο μεγαλύτερο σε διάρκεια έργο, αλλά και ότι οι αναφορές στον γιο του εμφανίζονται και σε δύο άλλα διάσημα έργα: Δωδέκατη Νύχτα και Βασιλιάς Ιωάννης.

Η κεντρική πλοκή του πρώτου ακολουθεί χωρισμένα δίδυμα, ένα από τα οποία θεωρείται νεκρό, τα οποία τελικά επανενώνονται σε ένα ευτυχές τέλος, ενώ η απεικόνιση της θλίψης της Κονστάνς μετά την απώλεια του γιου της από τη δεύτερη θα μπορούσε να είναι μια πιθανή αντανάκλαση της προσωπικής θλίψης του ίδιου του Σαίξπηρ.

«Δεν νομίζω ότι χωρίς τον θάνατό του θα είχαμε το έργο Άμλετ, και δεν νομίζω ότι θα είχαμε το έργο Δωδέκατη Νύχτα», εξηγεί η Ο’Φάρελ. «Από πολιτισμικής άποψης, είναι κρίσιμο και νομίζω ότι και συναισθηματικά είναι κρίσιμο. Πρέπει να ήταν ένα τεράστιο σημείο καμπής στη ζωή τού Σαίξπηρ και στη ζωή ολόκληρης της οικογένειας.

Ήθελα ο θάνατος να έρθει στη μέση του βιβλίου και για το δεύτερο μέρος μετά, […] να αντικατοπτρίζει πώς πρέπει να ένιωσε η οικογένεια. Πρέπει να έχουν διαλυθεί όλοι σε κομμάτια και ήθελα ο τρόπος που γράφτηκε το βιβλίο να το αντικατοπτρίζει αυτό». Δώστε μας τα χαρτομάντιλα.

Η υπόθεση της ταινίας με μία ματιά

Αγγλία, 1580. Ο φτωχός δάσκαλος λατινικών Ουίλιαμ Σαίξπηρ (Paul Mescal) και η ανοιχτόμυαλη Άγκνες (Jessie Buckley) βιώνουν έναν παθιασμένο δεσμό που οδηγεί σε γάμο. Θα αποκτήσουν τρία παιδιά και όσο εκείνος καταξιώνεται επαγγελματικά στη θεατρική σκηνή του μακρινού Λονδίνου, εκείνη αναλαμβάνει μόνη της την οικογένεια τους. Ένα τραγικό γεγονός κλονίζει τον άλλοτε ισχυρό δεσμό τους, όμως αυτή η κοινή εμπειρία θα γίνει ο σπόρος για τον Άμλετ, το διαχρονικό αριστούργημα του Σαίξπηρ.

Η ταινία «Άμνετ» κυκλοφορεί στους ελληνικούς κινηματογράφους από τις 22 Ιανουαρίου 2026.