Έκθεση Cartier στη Ρώμη: Η Τέχνη και η ομορφιά σε έναν συναρπαστικό διάλογο
Τα Μουσεία του Καπιτωλίου, στο Palazzo Nuovo, φιλοξενούν μια έκθεση υψηλού κύρους που παρουσιάζει μερικά από τα εκλεπτυσμένα αριστουργήματα του Οίκου Cartier, τα περισσότερα από τα οποία προέρχονται από την κληρονομιά της Συλλογής Cartier. Η έκθεση «Cartier & Μύθοι στα Μουσεία του Καπιτωλίου» είναι ένα υποβλητικό ταξίδι μέσα από την αισθητική, την τέχνη και τη μνήμη, εστιάζοντας στον έντονο δεσμό μεταξύ Cartier, Ιταλίας και Ρώμης.
Από τη Μαρία Καλοπούλου
Οι κόσμοι της αρχαίας Ελλάδας και της Ρώμης έχουν πυροδοτήσει έμπνευση για σχεδιαστές και δημιουργούς σε ένα εκλεκτικό φάσμα μέσων. Για τον Cartier, το πλούσιο μείγμα κληρονομιάς και κλασικής αρχαιότητας έχει αποδειχθεί δελεαστικό από τα μέσα του 19ου αιώνα, όταν τα ιστορικά μοτίβα άρχισαν να μεταφράζονται σε περίπλοκα κοσμήματα.
Είναι μια ιστορία που ο οίκος σηματοδοτεί στη Ρώμη, με μια έκθεση που θέτει την υψηλή δημιουργία κοσμημάτων σε διάλογο με αρχαία γλυπτά στο Palazzo Nuovo.
Η έκθεση «Cartier & Μύθοι στα Μουσεία του Καπιτωλίου» παρουσιάζει κοσμήματα από τον Cartier – την πλειονότητα από τη Συλλογή Cartier (που εκτείνεται από τον 19ο και τον 20ό αιώνα) – με μαρμάρινα γλυπτά από τη συλλογή του Καρδινάλιου Alessandro Albani, τα οποία αποτέλεσαν τη βάση του αρχικού περιεχομένου του μουσείου.
Βρισκόμενα δίπλα σε μια επιλογή αρχαίων αντικειμένων από την Εποπτεία του Καπιτωλίου, διεθνή ιδρύματα και ιδιωτικές συλλογές, θυμίζουν μια γόνιμη και διαρκή αμφίδρομη συζήτηση.
Η κλασική αρχαιότητα και το αισθητικό και συμβολικό ρεπερτόριο της αρχαίας Ελλάδας και Ρώμης υπήρξαν μια εξαιρετική πηγή έμπνευσης για τα εμβληματικά κοσμήματα του Οίκου.
Τα έργα του Οίκου κοσμηματοποιίας με τους θεούς του Palazzo Nuovo – Αφροδίτη και Διόνυσο, Απόλλωνα και Ηρακλή, Δία και Δήμητρα, η δύναμη της μυθολογικής έμπνευσης στη δημιουργική φαντασία του Cartier από τις αρχές του περασμένου αιώνα.
Ο Cartier και ο μύθος: Κοσμήματα σε διάλογο με τους Δασκάλους του Καπιτωλίου
Η Ρώμη έχει αφθονία θεών, μύθων και χρυσού, αλλά η περιπλάνηση του Cartier στο Palazzo Nuovo στα Μουσεία του Καπιτωλίου μοιάζει με μια ιδιαίτερα θεατρική σύγκρουση κόσμων.
Η έκθεση παίρνει μερικές από τις πιο εμβληματικές δημιουργίες του Οίκου Cartier και τις τοποθετεί πρόσωπο με πρόσωπο με τις ίδιες τις μαρμάρινες θεότητες που τις ενέπνευσαν.
Είναι ένα είδος ιερής ένωσης μεταξύ της αρχαίας φαντασίας και της σύγχρονης τεχνογνωσίας, ένας χώρος όπου η ποίηση συναντά την εξαιρετική δεξιοτεχνία και μια έκθεση σαν αυτή μπορεί πραγματικά να ανθίσει.
Αυτή η ιστορία ξεκίνησε σχεδόν έναν αιώνα πριν, το 1923, όταν ο Louis Cartier ταξίδεψε στην Ιταλία με την οικογένειά του, περιπλανώμενος στη Βενετία, τη Φεράρα, τη Σιένα, το Ραβέλο και τέλος την Πομπηία.
Το γούστο της Ευρώπης εκείνη την εποχή ήταν μεθυσμένο από το νεοαρχαιολογικό στυλ – μια αναβίωση που τροφοδοτήθηκε από συλλέκτες όπως ο Castellani – και ο Cartier το μούλιασε σαν σφουγγάρι.
Αρχαίες μορφές, ζωφόροι, πάπυροι, μυθολογία, γεωμετρία: όλα έγιναν πρώτη ύλη και έμπνευση. Αυτή είναι η ραχοκοκαλιά της «κλασικής αισθητικής» του Cartier, ενός είδους λεξιλογίου στο οποίο η μάρκα ήταν πιστή.
Η έκθεση ανοίγει με μια κινηματογραφική σκάλα του Dante Ferretti, του βραβευμένου με Όσκαρ σκηνογράφου, του οποίου το έργο μοιάζει πάντα με όνειρο παγιδευμένο ανάμεσα σε ερείπια και θέατρο. Σας βγάζει αμέσως έξω από τη Ρώμη του 21ου αιώνα και σε έναν χώρο όπου οι μύθοι αναπνέουν ξανά τη ζωντάνιά τους.
Περιδιαβαίνοντας την έκθεση, η συζήτηση μεταξύ των κοσμημάτων και των γλυπτών έρχεται στο φως. Οι σχεδιαστές του Cartier στις αρχές του 20ού αιώνα ήταν εμμονικοί με την τάξη, με τη γεωμετρία που οι Έλληνες πίστευαν ότι διέπει τόσο την ομορφιά όσο και τον κόσμο.
Δανείστηκαν σε μεγάλο βαθμό από τη μυθολογία, αν και πάντα με τρόπο που έμοιαζε σαν αποστάλαγμα παρά ως κυριολεξία. Τα βέλη του Έρωτα, τα φτερά του Ερμή, τα αφηρημένα σύμβολα του ταξιδιού, της επιθυμίας, της εκδίκησης, του ηρωισμού — οι επιρροές εμφανίζονται, εξαφανίζονται και μετά επανεμφανίζονται σε ένα βραχιόλι, μια καρφίτσα, μια τιάρα.
Υπάρχει μια μαγευτική παράκαμψη στον κόσμο του Ήφαιστου, του αρχαίου θεού-τεχνίτη. Σύμφωνα με τον Όμηρο, κάποτε μαθήτευσε υπό τους Κύκλωπες για εννέα χρόνια σε μια σπηλιά — μια λεπτομέρεια που ο Cartier λάτρευε ξεκάθαρα.
Ο Ήφαιστος γίνεται ένας αόρατος οδηγός μέσα στα δωμάτια, η υπενθύμιση ότι κάθε κόσμημα ξεκινά ως μια σύγκρουση στοιχείων: ορυκτά από τη γη, φωτιά για να τα λυγίσει, χέρια εκπαιδευμένα για να τα πείσουν να πάρουν το σχήμα τους.
Μια άλλη εξαιρετική επιλογή τής επιμελήτριας της έκθεσης είναι ένα δωμάτιο όπου η Αφροδίτη αποκτά το δικό της αρωματικό ιερό. Κυριολεκτικά. Ονομάζεται «Il Profumo di Afrodite», επικεντρώνεται σε ένα άγαλμα της ίδιας της θεάς και αρωματίζεται τόσο πλούσια που νιώθεις τυλιγμένος στον αέρα ενός άλλου κόσμου.
Μπορείς να την περικυκλώσεις, το δωμάτιο να αναπνέει με αυτό το απαλό, μεθυστικό άρωμα, και ξαφνικά σου υπενθυμίζεται ότι οι αρχαίοι δεν διαχώριζαν το στολίδι από την εμπειρία – αυτό που φορούσαν, μύριζαν, άγγιζαν, πίστευαν, όλα ενωμένα σε ένα.
Άλλοι μύθοι διατρέχουν την έκθεση: Η Μήδεια και η τρομερή, λαμπερή οργή της,· η Αριάδνη με την τραγική της αφοσίωση· Ο άτακτος Διονυσιακός κόσμος που ενέπνευσε το διάσημο sautoir του Cartier το 1914, συνδεδεμένος ρητά με το κρασί, την έκσταση και την υπερβολή.
Αρχίζετε να καταλαβαίνετε πώς ο Cartier χρησιμοποίησε τον μύθο όχι ως διακόσμηση αλλά ως στάση – δύναμη, αποπλάνηση, επανάσταση, πεπρωμένο – φορεμένο γύρω από το λαιμό ή στον καρπό.
Ο καθηλωτικός σχεδιασμός βοηθάει επίσης! Σύννεφα παρασύρονται στην οροφή. Η μουσική αιωρείται. Σκληρές πέτρες και μέταλλα τοποθετούνται σε αντίθεση με το φως και την κίνηση.
Η αρωματοποιός του Cartier, Mathilde Laurent, προσθέτει οσφρητικές νότες σε όλη την έκθεση. Η όλη καθηλωτική εμπειρία μοιάζει λιγότερο με την είσοδο στον εσωτερικό θάλαμο της φαντασίας κάποιου – ίσως του Louis Cartier, ίσως της δικής σας.
Αυτό που είναι εντυπωσιακό είναι το πόσο καλά τα κοσμήματα αντέχουν δίπλα στα αρχαία γλυπτά. Το Palazzo Nuovo είναι ένα βαρύ μέρος – αιώνες ηρώων και θεών από λευκό μάρμαρο που έχουν δει πάρα πολλά.
Ωστόσο, τα κομμάτια του Cartier δεν συρρικνώνονται. Απαντούν. Μπορείτε να εντοπίσετε τη γραμμή από τον αρχαίο κόσμο — την ελληνική λέξη που σήμαινε ταυτόχρονα «στολίδι» και «τάξη του σύμπαντος» — σε ένα μοντέρνο κολιέ που λάμπει σαν να θυμάται τον ήλιο που το γέννησε.
Μέχρι να φύγετε, θα είναι σαφές γιατί αυτή η έκθεση έχει σημασία. Είναι κάτι περισσότερο από πολυτέλεια. Αφορά το πώς επιβιώνουν οι ιδέες.
Πώς μια γραμμή σε ένα βάζο, μια καμπύλη σε έναν ναό, ένας μύθος ψιθυρισμένος σε μια σπηλιά, μπορεί να διασχίσει αιώνες και να επανεμφανιστεί σε ένα βραχιόλι το 1919 ή σε ένα δαχτυλίδι το 1976 ή σε ένα μαρμάρινο δωμάτιο με άρωμα το 2025.
Η ιστορικός κοσμημάτων Bianca Cappello, η οποία επιμελήθηκε την έκθεση μαζί με τον αρχαιολόγο Stéphane Verger και τον Επόπτη του Καπιτωλίου Claudio Parisi Presicce, παρακολουθεί την εξέλιξη μιας έμπνευσης μέσα από τα κοσμήματα.
Ένα ταξίδι από τα «παστίχια» του 19ου αιώνα μέχρι ένα διακοσμητικό νεοκλασικό στυλ και πρωτοποριακά έργα εμπνευσμένα από τον Jean Cocteau αποκαλύπτει μια οργανική εξέλιξη του στυλ.
Μέρος της έκθεσης εξετάζει την ίδια τη διαδικασία κατασκευής, εξετάζοντας τη διαδικασία δημιουργίας στη ρωμαϊκή και σύγχρονη εποχή, ενώ ένα άλλο εξετάζει τους μύθους που στηρίζουν τα υψηλά κοσμήματα.
Αν σας ενδιαφέρει το design, ο μύθος, η ομορφιά ή απλώς ο τρόπος που η Ρώμη αρέσκεται να τραβάει το αρχαίο στο παρόν χωρίς να ζητάει άδεια, αυτή η έκθεση αξίζει κάθε λεπτό.
Cartier e il Mito – Musei Capitolini
Palazzo Nuovo, Piazza del Campidoglio 1, Ρώμη
Διάρκεια: 14 Νοεμβρίου 2025 – 15 Μαρτίου 2026
Περισσότερες πληροφορίες: museicapitolini.org
