Μπορεί ένα προϊόν ομορφιάς να δώσει λίγη επιπλέον χαρά;

Τον τελευταίο καιρό παρουσιάζονται κάποια προϊόντα ομορφιάς να ισχυρίζονται ότι προσθέτουν «συστατικά» ευεξίας, από ρινικά σπρέι μέχρι lip balm σχεδιασμένα να «ενισχύουν» την οξυτοκίνη, γνωστή και ως «ορμόνη της αγάπης». Κι εδώ έρχεται η ερώτηση: Μπορεί ένα προϊόν ομορφιάς να αλλάξει πραγματικά τη διάθεσή σας—ή ακόμα και τη συμπεριφορά σας; Ψυχολόγοι, ενδοκρινολόγοι και δερματολόγοι απαντούν, αν υπάρχει πραγματική επιστήμη πίσω από την τάση ή αν είναι κυρίως μάρκετινγκ. Λειτουργεί πραγματικά ή υπάρχουν κίνδυνοι;

Από τη Μαρία Καλοπούλου

Τι ακριβώς είναι η οξυτοκίνη;

Η οξυκιτοκίνη ή ωκυτοκίνη είναι μια πεπτιδική ορμόνη και νευροδιαβιβαστής που παράγεται στον υποθάλαμο του εγκεφάλου και εκκρίνεται από την υπόφυση. Γνωστή ως «ορμόνη της αγάπης» ή «της αγκαλιάς», είναι καθοριστική για τον τοκετό (συσπάσεις μήτρας), τον θηλασμό, την ενίσχυση κοινωνικών δεσμών, την εμπιστοσύνη, τη συναισθηματική σύνδεση και τη μείωση του στρες.

Γι’ αυτό συχνά αποκαλείται «ορμόνη της αγάπης». Αλλά αυτή η «ετικέτα» δεν λέει όλη την ιστορία. Σκεφτείτε το λιγότερο ως «φάρμακο αγάπης» και περισσότερο ως κοινωνική κόλλα. Η ωκυτοκίνη βοηθά στην ενίσχυση των σχέσεων και μπορεί να μειώσει το άγχος σε ορισμένες καταστάσεις – αλλά τα αποτελέσματά της εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το πλαίσιο.

Σας κάνει πραγματικά η ωκυτοκίνη πιο καλούς; Όχι ακριβώς.

Η ιδέα ότι η ωκυτοκίνη κάνει όλους πιο καλούς ή πιο συνδεδεμένους είναι μια υπεραπλούστευση. Ενώ μπορεί να εμβαθύνει τους δεσμούς με άτομα με τα οποία αισθάνεστε ήδη κοντά, μπορεί επίσης να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα σε άλλες καταστάσεις.

Λειτουργεί περισσότερο σαν προβολέας, εντείνοντας οποιαδήποτε κοινωνική δυναμική υπάρχει ήδη. Με άλλα λόγια, η οξυτοκίνη μπορεί να ενισχύσει τα συναισθήματα εγγύτητας με τα αγαπημένα πρόσωπα – αλλά θα μπορούσε επίσης να αυξήσει την καχυποψία ή την αμυντική στάση απέναντι στους ξένους.

Μπορούν τα προϊόντα ομορφιάς να έχουν πραγματικά αυτά τα αποτελέσματα;

Εδώ είναι που τα πράγματα περιπλέκονται – και όπου οι ειδικοί αρχίζουν να αποκλίνουν από το μάρκετινγκ.

Ρινικά σπρέι

Προϊόντα όπως τα ρινικά σπρέι οξυτοκίνης είναι τα πιο βιολογικά πιθανά, καθώς μπορεί να επιτρέπουν στην ορμόνη να φτάσει στον εγκέφαλο πιο άμεσα. Η έρευνα υποδηλώνει ότι η οξυτοκίνη παίζει ρόλο στην κοινωνική συμπεριφορά, τη διάθεση και τη λήψη αποφάσεων – αλλά η επιστήμη εξακολουθεί να εξελίσσεται.

Οι ερευνητές εξακολουθούν να ζητούν περισσότερες μελέτες, κάτι που σας λέει ότι αυτό δεν είναι πλησιάζει ακόμη καν σε μία τεκμηριωμένη επιστήμη.

Οι γιατροί συμφωνούν ότι ενώ η ενδορινική οξυτοκίνη είναι θεωρητικά πολλά υποσχόμενη, τα δεδομένα είναι ασυνεπή. Η απορρόφηση είναι χαμηλή και μεταβλητή και δεν έχουμε ισχυρά στοιχεία που να υποστηρίζουν τη συνήθη χρήση για διάθεση ή ευεξία.

Υπάρχουν επίσης ερωτήματα σχετικά με τη δοσολογία. Με βάση έναν γρήγορο υπολογισμό από ένα τέτοιο ρινικό σπρέι, ακόμη και η εκτιμώμενη δοσολογία ανά ψεκασμό θα μπορούσε να φτάσει ή να ξεπεράσει αυτό που χρησιμοποιείται συνήθως στην έρευνα. Επομένως, ενδεχομένως να μπαίνετε σε δοσολογία επιπέδου μελέτης – ή υψηλότερη – χωρίς σαφή επισήμανση ή συνέπεια, κάτι που εγείρει ανησυχίες.

Τοπικά προϊόντα (όπως βάλσαμα χειλιών)

Όσον αφορά τις κρέμες, τους ορούς ή τα βάλσαμα χειλιών που ισχυρίζονται ότι «ενισχύουν» την ωκυτοκίνη, η επιστήμη είναι ακόμη λιγότερο πειστική.

Όπως, εξηγούν οι δερματολόγοι, η ωκυτοκίνη είναι ένα πεπτίδιο και τα πεπτίδια δεν διεισδύουν ουσιαστικά στο δέρμα. Αυτό σημαίνει ότι τα τοπικά προϊόντα είναι απίθανο να προσφέρουν κάποιο πραγματικό, ορμονικό αποτέλεσμα.

Στην πραγματικότητα, ορισμένα δεν περιέχουν καθόλου ωκυτοκίνη. Αντ’ αυτού, βασίζονται σε συστατικά που διατίθενται στο εμπόριο ως συστατικά που «φέρνουν ευεξία», τα οποία έχουν σχεδιαστεί για να δημιουργούν μια αίσθηση ευεξίας – περισσότερο για την εμπειρία παρά για τη βιολογία.

Αυτό αφορά πολύ περισσότερο τη συναισθηματική σύνδεση, παρά την πραγματική φαρμακολογία.

Μπορεί όλα να είναι φαινόμενο placebo; Πιθανώς – και αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό.

Όταν περιμένετε κάτι να σας κάνει πιο ήρεμους ή πιο στοργικούς, μπορεί ασυνείδητα να αρχίσετε να ενεργείτε με αυτόν τον τρόπο. Η ίδια η πεποίθηση μπορεί να είναι αρκετή για να αλλάξει τη συμπεριφορά σας.

Υπάρχουν κίνδυνοι;

Ενώ η ωκυτοκίνη συχνά συνδέεται με θετικά συναισθήματα, η τεχνητή αύξησή της δεν είναι χωρίς πιθανά μειονεκτήματα.

Τα υψηλότερα επίπεδα μπορούν μερικές φορές να εντείνουν τα συναισθήματα με απροσδόκητους τρόπους, λένε οι ψυχίατροι – συμπεριλαμβανομένου του φθόνου, της προσκόλλησης ή της ευαισθησίας στην κοινωνική απόρριψη. Η ίδια χημική ουσία που κάνει την αγάπη να νιώθει τόσο ωραία είναι μέρος του γιατί η απώλειά της μπορεί να πληγώσει τόσο πολύ.

Για άτομα με ορισμένες ψυχικές παθήσεις, θα μπορούσε ακόμη και να εντείνει τη συναισθηματική δυσφορία αντί να τη μειώσει.

Συμπέρασμα

Η ωκυτοκίνη είναι μια συναρπαστική ορμόνη με έναν καθιερωμένο ρόλο στη δημιουργία δεσμών, τη διάθεση και την κοινωνική συμπεριφορά – αλλά η μεταφορά αυτού σε ένα προϊόν ομορφιάς δεν είναι καθόλου απλή.

Ενώ τα ρινικά σπρέι μπορεί να έχουν κάποια βιολογική αξιοπιστία, η έρευνα εξακολουθεί να είναι περιορισμένη και ασυνεπής. Και όσον αφορά τα τοπικά προϊόντα, οι ειδικοί λένε ότι οι επιδράσεις πιθανότατα σχετίζονται περισσότερο με την αντίληψη παρά με τη φυσιολογία.

Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα νιώσετε κάτι. Αλλά προς το παρόν, η επιστήμη υποδηλώνει ότι η «ορμόνη της αγάπης» μπορεί να κάνει περισσότερη δουλειά στο μάρκετινγκ παρά στην ενυδατική σας κρέμα.

Παρόλα αυτά, πιθανότατα θα δοκιμάσετε τα πιο πρόσφατα βάλσαμα χειλιών και αρώματα που ενισχύουν τη διάθεση. Αν μη τι άλλο, η ίδια η ιεροτελεστία μας φέρνει λίγη χαρά – και αυτό μπορεί να είναι αρκετό.