Η «βρώμικη» αλήθεια για τις κάλτσες μας: Ό,τι ζει ανάμεσα στα δάχτυλα των ποδιών!
Θεωρούμε ότι οι κάλτσες είναι απλώς ένα ακόμη κομμάτι της καθημερινής μας εμφάνισης; Η αλήθεια είναι λίγο πιο «μικροσκοπική»! Εκεί μέσα ενδέχεται να φιλοξενείται ένας ολόκληρος κόσμος από βακτήρια και μύκητες… Ένας πραγματικός «στρατός» μικροοργανισμών! Πώς θα μπορέσουμε να προφυλάξουμε την υγεία μας, με τον καλύτερο τρόπο;
Από την Άντζελα Μολφέτα
Τα πόδια μας είναι πραγματικά «κέντρο» μικροοργανισμών
Η περιοχή ανάμεσα στα δάχτυλα μάλιστα, είναι γεμάτη με ιδρωτοποιούς αδένες, ενώ όταν κλείνουμε τα πόδια μας μέσα σε κάλτσες και παπούτσια, παγιδεύουμε την υγρασία σε ένα ζεστό και υγρό περιβάλλον, ιδανικό για την ανάπτυξη μικροβίων!
Στην πραγματικότητα, το δέρμα των ποδιών μας μπορεί να φιλοξενεί από 100 έως και 10 εκατομμύρια μικροβιακά κύτταρα ανά τετραγωνικό εκατοστό!
Και δεν μιλάμε απλώς, για έναν μεγάλο αριθμό μικροοργανισμών. Τα πόδια μας φιλοξενούν έως και 1.000 διαφορετικά είδη μικροβίων ανά άτομο, ενώ παρουσιάζουν μεγαλύτερη ποικιλία μυκήτων από οποιοδήποτε άλλο σημείο του σώματός μας!
Με άλλα λόγια, τα πόδια μας δεν είναι απλώς ιδρωμένα ή κάποιες φορές δύσοσμα… Είναι ένα μικροσκοπικό οικοσύστημα με εντυπωσιακή βιοποικιλότητα.
Οι κάλτσες μας είναι το τέλειο «σπίτι» για μικρόβια!
Από τη στιγμή που τα πόδια μας είναι γεμάτα μικροοργανισμούς, είναι λογικό οι κάλτσες να γίνονται το ιδανικό μέρος για να εγκατασταθούν και αυτοί.
Μελέτες έχουν δείξει ότι στις κάλτσες μπορούν να βρεθούν τόσο ακίνδυνα βακτήρια, που αποτελούν μέρος της φυσιολογικής μικροχλωρίδας του δέρματος, όσο και δυνητικά παθογόνοι μικροοργανισμοί, μεταξύ άλλων είδη των γενών Aspergillus, Staphylococcus, Candida, Histoplasma και Cryptococcus.
Το ζεστό και υγρό περιβάλλον ανάμεσα στα δάχτυλα είναι ιδανικό για την ανάπτυξή τους… Και η «τροφή» τους; Ο ιδρώτας και τα νεκρά κύτταρα του δέρματος!
Κάπου εδώ φτάνουμε και στο μεγάλο ερώτημα: Γιατί μυρίζουν τόσο πολύ οι ιδρωμένες κάλτσες;
Η απάντηση μπορεί να μας εκπλήξει: Δεν είναι ο ίδιος ο ιδρώτας που μυρίζει. Η χαρακτηριστική δυσάρεστη οσμή δημιουργείται από τα προϊόντα του μεταβολισμού των μικροβίων που διασπούν τα συστατικά του ιδρώτα, όπως τα πτητικά λιπαρά οξέα και οι ενώσεις του θείου.
Άρα, την επόμενη φορά που θα αναρωτηθούμε «μα πώς γίνεται να μυρίζουν τόσο;», ξέρουμε πλέον ποιον να κατηγορήσουμε…Και επειδή τα δύσοσμα πόδια είναι τόσο συνηθισμένο φαινόμενο, το βρετανικό ΕΣΥ διαθέτει ακόμη και ειδικές οδηγίες για την αντιμετώπισή τους!
Οι κάλτσες δεν κρατούν μόνο τα μικρόβια των ποδιών μας
Εδώ τα πράγματα γίνονται ακόμη πιο ενδιαφέροντα… Το μικροβίωμα που συσσωρεύεται στις κάλτσες μας δεν προέρχεται αποκλειστικά από τα πόδια μας. Αντικατοπτρίζει σε μεγάλο βαθμό και το περιβάλλον στο οποίο κινούμαστε.
Οι κάλτσες έρχονται σε επαφή με σχεδόν κάθε επιφάνεια πάνω στην οποία περπατάμε: Τα πατώματα του σπιτιού, τα χαλάκια του γυμναστηρίου, τα αποδυτήρια, ακόμη και το χώμα στον κήπο.
Λειτουργούν, κατά κάποιον τρόπο, σαν μικροσκοπικά «σφουγγάρια» μικροβίων, συλλέγοντας βακτήρια και μύκητες από το χώμα, το νερό, τις τρίχες και τα κύτταρα του δέρματος των κατοικίδιων, αλλά και από τη σκόνη της καθημερινότητας.
Σε μία μελέτη μάλιστα, οι κάλτσες που είχαν φορεθεί για μόλις 12 ώρες παρουσίασαν τις υψηλότερες συγκεντρώσεις βακτηρίων και μυκήτων από όλα τα είδη ρούχων που εξετάστηκαν! Και φυσικά, τα μικρόβια δεν σταματούν στις κάλτσες… Μπορούν να μεταφερθούν στα παπούτσια, στα πατώματα, στα σεντόνια, ακόμη και στο ίδιο μας το δέρμα.
Σε νοσοκομειακή μελέτη, ειδικές κάλτσες-παντόφλες που φορούσαν ασθενείς βρέθηκε ότι μετέφεραν μικρόβια από το πάτωμα, μεταξύ των οποίων και ανθεκτικά στα αντιβιοτικά παθογόνα, μέχρι τα κρεβάτια των ασθενών!
Και αυτό μας θυμίζει κάτι σημαντικό: Η υγιεινή των ποδιών δεν είναι μόνο θέμα προσωπικής φροντίδας. Σε ορισμένα περιβάλλοντα μπορεί να έχει σημασία ακόμη και για τον έλεγχο των λοιμώξεων και τη δημόσια υγεία.
Οι κάλτσες ως… υπερμεταδότες!
Οι κάλτσες μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο και στη μετάδοση μυκητιασικών λοιμώξεων, όπως η tinea pedis, γνωστή σε όλους ως «πόδι του αθλητή».
Πρόκειται για μία ιδιαίτερα μεταδοτική μυκητίαση, που εμφανίζεται κυρίως ανάμεσα στα δάχτυλα των ποδιών, αλλά μπορεί να επεκταθεί στις φτέρνες, στα χέρια ή ακόμη και στη βουβωνική περιοχή!
Προκαλείται από δερματόφυτα, μύκητες που λατρεύουν τα ζεστά και υγρά περιβάλλοντα. Δηλαδή, ακριβώς εκείνα που δημιουργούνται μέσα σε ένα ιδρωμένο ζευγάρι κάλτσες και σε ένα κλειστό παπούτσι.
Πώς μπορούμε να προστατευτούμε;
Οι ειδικοί συνιστούν μερικές απλές αλλά σημαντικές συνήθειες:
- Αποφεύγουμε να περπατάμε ξυπόλυτες σε κοινόχρηστους χώρους, όπως γυμναστήρια, αποδυτήρια και πισίνες.
- Δεν μοιραζόμαστε κάλτσες, πετσέτες ή παπούτσια.
- Πλένουμε καλά τα πόδια μας και κυρίως, στεγνώνουμε σχολαστικά την περιοχή ανάμεσα στα δάχτυλα.
- Αν εμφανιστεί μυκητίαση, οι τοπικές αντιμυκητιασικές θεραπείες είναι συνήθως αποτελεσματικές, πάντα σύμφωνα με τις οδηγίες ειδικού.
Και εδώ υπάρχει μία λεπτομέρεια που αξίζει να γνωρίζουμε: Οι κάλτσες μπορούν να συγκρατήσουν σπόρους μυκήτων, ακόμη και μετά το πλύσιμο.
Έτσι, αν έχουμε περάσει το «πόδι του αθλητή» και ξαναφορέσουμε το ίδιο ζευγάρι κάλτσες, ακόμη κι αν δείχνει πεντακάθαρο, υπάρχει πιθανότητα να συμβάλει σε επαναμόλυνση…
Η πιο ασφαλής συνήθεια είναι απλή: Καθαρές κάλτσες κάθε ημέρα και αρκετός χρόνος ώστε τα παπούτσια να στεγνώνουν εντελώς πριν τα ξαναφορέσουμε.
Είναι καλό, να προτιμήσουμε επίσης, υφάσματα που «αναπνέουν» και να αποφύγουμε παπούτσια που εγκλωβίζουν τη θερμότητα και προκαλούν υπερβολική εφίδρωση.
Πώς να πλένουμε σωστά τις κάλτσες μας
Όταν μιλάμε για πλύσιμο ρούχων, συνήθως μας ενδιαφέρει να μη χάσουν το χρώμα, το σχήμα ή την υφή τους.
Στις κάλτσες, όμως, υπάρχει ένας ακόμη παράγοντας: Η υγιεινή.
Μελέτες δείχνουν ότι οι συνηθισμένες θερμοκρασίες πλύσης στο σπίτι, γύρω στους 30–40°C, μπορεί να μην είναι αρκετές για να εξουδετερώσουν όλα τα βακτήρια και τους μύκητες.
Αυτό σημαίνει ότι οι ανεπαρκώς πλυμένες κάλτσες μπορούν, υπό ορισμένες συνθήκες, να λειτουργήσουν ως φορείς μικροοργανισμών, ιδιαίτερα σε σπίτια όπου υπάρχουν άνθρωποι πιο ευάλωτοι στις λοιμώξεις…
Για πιο αποτελεσματικό καθάρισμα:
- Γυρίζουμε τις κάλτσες ανάποδα, πριν τις βάλουμε στο πλυντήριο, ώστε να καθαριστεί καλύτερα η εσωτερική επιφάνεια όπου συσσωρεύονται οι περισσότεροι μικροοργανισμοί.
- Χρησιμοποιούμε απορρυπαντικό με ένζυμα, καθώς βοηθά στη διάσπαση του ιδρώτα και των υπολειμμάτων του δέρματος.
- Επιλέγουμε πλύση στους 60°C, όταν το επιτρέπει η ετικέτα του ρούχου, καθώς η υψηλότερη θερμοκρασία βοηθά στην απομάκρυνση και εξουδετέρωση μικροοργανισμών.
- Αν χρειάζεται να πλύνουμε τις κάλτσες σε χαμηλότερη θερμοκρασία, το σιδέρωμα με ατμό μπορεί να προσφέρει επιπλέον θερμική επεξεργασία και να βοηθήσει στην καταστροφή υπολειπόμενων σπορίων.
- Οι βαμβακερές κάλτσες συνήθως, αντέχουν καλύτερα τις υψηλότερες θερμοκρασίες από αρκετά συνθετικά μείγματα, γεγονός που μπορεί να τις κάνει πρακτική επιλογή για όσες είναι επιρρεπείς σε μυκητιάσεις.
- Και δεν υποτιμάμε τον ήλιο: Το στέγνωμα σε άμεσο ηλιακό φως μπορεί επίσης να βοηθήσει, καθώς η υπεριώδης ακτινοβολία έχει γνωστή αντιμικροβιακή δράση.
Οι κάλτσες μπορούν ακόμη και να… αποκαλύψουν πού ήμασταν
Αν μέχρι τώρα πιστεύαμε ότι οι κάλτσες μας μπορούν να αποκαλύψουν μόνο αν έχουμε ιδρώσει πολύ, ήρθε η ώρα να αναθεωρήσουμε…
Το μικροβίωμά τους μπορεί να λειτουργήσει ως ένα είδος μικροσκοπικού αποτυπώματος του περιβάλλοντος!
Σε μία έρευνα στις ΗΠΑ που αφορούσε υπόθεση δολοφονίας, εγκληματολογικοί επιστήμονες χρησιμοποίησαν βακτήρια του εδάφους που εντοπίστηκαν στις κάλτσες ενός υπόπτου για να τον συνδέσουν με το σημείο όπου είχε ταφεί το θύμα.
Το μικροβιακό προφίλ στις κάλτσες παρουσίαζε σημαντική ομοιότητα με εκείνο του τόπου του εγκλήματος, γεγονός που υποδήλωνε ότι οι κάλτσες είχαν συλλέξει και διατηρήσει μικροοργανισμούς χαρακτηριστικούς του συγκεκριμένου εδάφους.
Πρόκειται για ένα σχετικά νέο τομέα της εγκληματολογικής μικροβιολογίας, ο οποίος δείχνει ότι οι μικροβιακές «υπογραφές» μπορούν να προσφέρουν πολύτιμα στοιχεία, ακόμη και σε νομικές έρευνες.
Με άλλα λόγια, τα μικρόβια που κουβαλάμε πάνω μας και μέσα στα ρούχα μας, δεν είναι μόνο πολύπλοκα. Μπορούν να είναι και εκπληκτικά αποκαλυπτικά!
Ένας ολόκληρος μικροσκοπικός κόσμος… στα πόδια μας!
Οι κάλτσες μας μπορεί να φαίνονται απολύτως συνηθισμένες, όμως, στην πραγματικότητα φιλοξενούν ένα ιδιαίτερα δραστήριο μικροβιακό οικοσύστημα.
Μπορούν να συγκεντρώσουν μικρόβια από το σώμα μας και από το περιβάλλον, να τα μεταφέρουν σε άλλες επιφάνειες και σε ορισμένες περιπτώσεις, να συμβάλλουν στη μετάδοση λοιμώξεων.
Δεν χρειάζεται, βέβαια, να αρχίσουμε να κοιτάμε τις κάλτσες μας με καχυποψία… Αρκούν μερικές απλές συνήθειες: Καθαρές κάλτσες κάθε ημέρα, καλό στέγνωμα των ποδιών, ιδιαίτερα ανάμεσα στα δάχτυλα, παπούτσια που μπορούν να στεγνώσουν σωστά και πλύσιμο σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή.
Και την επόμενη φορά που θα βγάλουμε στο τέλος της ημέρας ένα ζευγάρι κάλτσες που έχει περάσει ώρες κλεισμένο μέσα στα παπούτσια, ίσως αξίζει να θυμηθούμε τι πραγματικά συνέβαινε εκεί μέσα: Ένας ολόκληρος μικροσκοπικός κόσμος εργαζόταν αθόρυβα… Και ίσως, τελικά, οι 60°C να μην είναι και τόσο κακή ιδέα!
ΠΗΓΗ: www.theconversation.com
