H «Rolls Royce» των παπλωμάτων από τα ακριβότερα πούπουλα στον κόσμο!
Με τιμές που ξεπερνούν τα 15.000 ευρώ για ένα πάπλωμα, τα πούπουλα από πάπιες Εider (eiderdown) θεωρούνται τα πιο ανάλαφρα, ζεστά αλλά και τα πιο ακριβά από όλα τα είδη πούπουλων στον κόσμο. Πρόκειται για μια ακμάζουσα επιχειρηματική δραστηριότητα με ένα περίπλοκο παρασκήνιο και μία ιστορία πάνω από 1000 χρόνων! Ας γνωρίσουμε τις πάπιες Eider, τον τρόπο συλλογής των πούπουλών τους και γιατί αυτά τα πούπουλα διαφέρουν τόσο πολύ από όλα τα άλλα.
Από τη Μαρία Καλοπούλου
Με τιμές που ξεκινούν από τις 5.900 ευρώ για μονό μέγεθος και φτάνουν τα 15.000 ευρώ για το υπέρδιπλο μέγεθος είναι σίγουρα ένα πάπλωμα που προκαλεί αίσθηση λόγω του εξωφρενικού κόστους του.
Το κύριο χαρακτηριστικό εντός τέτοιου παπλώματος είναι το γέμισμά του: σπάνια πούπουλα από πάπιες Εider που ζουν ελεύθερες στη φύση κατά κύριο λόγο στην Ισλανδία και δευτερεύοντος στον Καναδά.
Τα πούπουλα συλλέγονται μόνο αφού εκκολαφθούν τα παπάκια και οι πάπιες εγκαταλείψουν τις φωλιές τους για τη συγκεκριμένη περίοδο. Τα πούπουλα αυτά είναι ζεστά και υδρόφοβα, αλλά είναι άραγε ηθική η συλλογή τους; Η απάντηση είναι περίπλοκη.
Γνωριμία με τις πάπιες Eider
Αν ταξιδέψετε στον Καναδά, την Ισλανδία ή στις περισσότερες παράκτιες περιοχές του βόρειου ημισφαιρίου στις αρχές του καλοκαιριού, ίσως πετύχετε μια θηλυκή πάπια Εider να φωλιάζει. Είναι ένα θέαμα που αξίζει να δει κανείς.
Σε αντίθεση με το εντυπωσιακό ασπρόμαυρο αρσενικό με την πολύχρωμη μύτη, το θηλυκό είναι λιγότερο πολύχρωμο, αλλά εξίσου αξιοσημείωτο, με απαλές καφέ αποχρώσεις και ίχνη πράσινου στα φτερά του. Αυτά τα χρώματα αποτελούν είτε απομεινάρια της ανοιξιάτικης παλέτας είτε προάγγελο των πιο ψυχρών χρωμάτων του φθινοπώρου που πλησιάζει.
Οι πάπιες Eider είναι οι μεγαλύτερες πάπιες στο Βόρειο ημισφαίριο και το μεγαλύτερο μέγεθος του σώματός τους παράγει ζεστά πούπουλα, τα οποία έχουν τεράστια ζήτηση — και είναι, με διαφορά, τα ακριβότερα που κυκλοφορούν στην αγορά.
Όταν έρθει η ώρα να γεννήσει, η θηλυκή πάπια μαδάει τα ίδια της τα φτερά για να στρώσει τη φωλιά της, την οποία κατασκευάζει κατά μήκος των ψυχρών ακτών στις βόρειες περιοχές.
Αυτές οι αφοσιωμένες μέλλουσες μητέρες απέχουν από την τροφή —επιβιώνοντας χάρη στα αποθέματα λίπους που έχουν συσσωρεύσει. Ωστόσο, τα αποθέματα αυτά ενίοτε δεν επαρκούν, με αποτέλεσμα ορισμένες πάπιες να πεθαίνουν από την πείνα κατά τη διάρκεια της αναμονής για την εκκόλαψη των αυγών τους —μια διαδικασία που διαρκεί τουλάχιστον έναν μήνα.
Μόλις τα παπάκια εκκολαφθούν και αποκτήσουν την απαραίτητη ηλικία ώστε να εγκαταλείψουν τις φωλιές, τρέφονται ομαδικά, ανασύροντας από τη θάλασσα μαλάκια και καρκινοειδή, προτού μεταναστεύσουν για τον χειμώνα.
Είναι τότε που εμφανίζονται οι συλλέκτες του πούπουλου εϊντέρ. Σε αντίθεση με τα συνηθισμένα φτερά χήνας ή πάπιας —τα οποία αποτελούν παραπροϊόντα της βιομηχανίας κρέατος, αυγών ή παραγωγής φουά γκρα—, οι πάπιες Εϊντέρ δεν υφίστανται άμεση βλάβη κατά τη συλλογή των φτερών τους.
Στην πραγματικότητα, τις περισσότερες φορές οι πάπιες δεν βρίσκονται καν εκεί κατά τη διαδικασία, καθώς τα φτερά συλλέγονται από τις εγκαταλελειμμένες φωλιές τους.
Πρόκειται για μια πολύ πιο ηθική πρακτική σε σύγκριση με τη συμβατική συλλογή πούπουλων από ζωντανά πτηνά, αν και το ζήτημα δεν είναι απόλυτα ξεκάθαρο (δεν είναι άσπρο ή μαύρο).
Πούπουλο εϊντέρ: Γιατί είναι τόσο διαφορετικό;
Οι πάπιες Εϊντέρ είναι γνωστές εδώ και αιώνες για τα μαλακά, χνουδωτά φτερά τους. Οι Βίκινγκς γέμιζαν τα κρεβάτια τους με πούπουλα εϊντέρ, ενώ κατά τον Μεσαίωνα τα φτερά αυτά χρησιμοποιούνταν ακόμη και ως μέσο πληρωμής φόρων.
Λέγεται, μάλιστα, ότι οι γαλαζοαίματοι της Μέσης Ανατολής κοιμούνταν κάτω από σκεπάσματα με πούπουλα εϊντέρ, κατά τη διάρκεια των δροσερών νυχτών στην έρημο.
Το πούπουλο εϊντέρ είναι ελαφρύ και αφράτο, προσφέροντας παράλληλα εξαιρετική μόνωση — κάτι απολύτως αναμενόμενο για ένα θαλασσοπούλι της Αρκτικής.
Σύμφωνα με την Audubon Society, μια συγκριτική μελέτη του 2017 μεταξύ πούπουλων χήνας και πούπουλων εϊντέρ αποκάλυψε ότι τα πτερύγια (barbules) των φτερών εϊντέρ διαθέτουν μικροσκοπικά άγκιστρα που συγκρατούν το χνούδι ενωμένο —ένα χαρακτηριστικό ιδιαίτερα χρήσιμο για τις φωλιές των παπιών, οι οποίες είναι γεμάτες με τέτοια φτερά.
«Αυτό σημαίνει ότι, αν μια πάπια σηκωθεί για να πιει νερό, ο κόπος της δεν θα παρασυρθεί από τον άνεμο. Επιπλέον, η δομή αυτή ενισχύει τη θερμομόνωση, καθώς εγκλωβίζει μεγαλύτερη ποσότητα αέρα», σημειώνει η Audubon Society.
Σύμφωνα με την εταιρεία Icelandic Down, το πούπουλο από παπιά eider «δεν περιέχει καθόλου στελέχη» – δηλαδή δεν υπάρχουν φτερά – γεγονός που, όπως αναφέρει, του προσδίδει «μοναδικά ανώτερες μονωτικές ιδιότητες» και μεγαλύτερη διάρκεια ζωής.
Κι αυτό διότι τα τσαλακωμένα φτερά, που συναντώνται συχνά στο πούπουλο χήνας, επηρεάζουν αρνητικά την ικανότητα ενός παπλώματος να επανέρχεται στο αρχικό του σχήμα. Η εταιρεία επισημαίνει ότι το πούπουλο eider προσφέρει μεγαλύτερη άνεση, ακριβώς επειδή απουσιάζουν τα σκληρά φτερά.
Η συλλογή του πούπουλου eider
Η συλλογή του πούπουλου eider θυμίζει περισσότερο την αναζήτηση τρούφας ή μανιταριών παρά τη συμβατική παραγωγή πούπουλου. Πρόκειται για μια διαδικασία πραγματικής συλλογής – μια πρακτική που απαιτεί εξίσου ικανότητα παρατήρησης και προσήλωση. Για τους λάτρεις του είδους, αποτελεί μια μορφή διαλογισμού.
Στην Ισλανδία υπάρχει μια ακαταμάχητη απλότητα στη σχέση μεταξύ των συλλεκτών και των παπιών Εider. Αν ο συλλέκτης φροντίζει τις πάπιες, όλο και περισσότερες θα έρχονται για να φωλιάσουν, αυξάνοντας έτσι την ποσότητα του πούπουλου που μπορεί να συλλεχθεί.
Οι συμβατικές πρακτικές προμήθειας πούπουλου από χήνες και πάπιες διαφέρουν σημαντικά. «Η συντριπτική πλειονότητα των 270.000 μετρικών τόνων εμπορικού πούπουλου που παράγεται κάθε χρόνο αποτελεί παραπροϊόν της βιομηχανίας κρέατος χήνας και πάπιας στην Ασία και την Ευρώπη, όπου τα πτηνά ενδέχεται να υποβάλλονται σε μάδημα ενώ είναι ζωντανά ή σε αναγκαστική σίτιση για την παραγωγή φουά γκρα (foie gras), προτού οδηγηθούν στο σφαγείο», αναφέρει η Audubon Society.
«Οι υπέρμαχοι της ευζωίας των ζώων χαρακτηρίζουν αυτές τις πρακτικές σκληρές και ζητούν την εξάλειψή τους από την περίπλοκη εφοδιαστική αλυσίδα του πούπουλου».
Οι συλλέκτες πούπουλου από πάπιες Εϊντέρ (Εider) —ορισμένοι εκ των οποίων ασχολούνται με τη δραστηριότητα αυτή εδώ και δύο ή τρεις γενιές— μαζεύουν το πούπουλο από εγκαταλελειμμένες φωλιές, αφού τα πτηνά έχουν αποχωρήσει για τη συγκεκριμένη περίοδο.
Οι πάπιες Εider είναι τα μόνα πτηνά που αποβάλλουν φυσικά το πούπουλό τους. Σε ορισμένες περιοχές όπου απαντώνται αυτές οι πάπιες, όπως στα νησιά του Κάτω Αγίου Λαυρεντίου (Lower St. Lawrence Islands) στον Καναδά, υπάρχουν πρωτοβουλίες διατήρησης που συνδέονται με την αγορά του πούπουλου εϊντέρ.
Στην Ισλανδία, τον κορυφαίο παραγωγό πούπουλου εϊντέρ παγκοσμίως —όπου ο κλάδος αυτός αποφέρει εκατομμύρια δολάρια—, οι συλλέκτες προστατεύουν τις περιοχές κατά τη διάρκεια της περιόδου φωλεοποίησης των πτηνών.
Ωστόσο, ήδη από το 1939, υπήρχαν ανησυχίες σχετικά με τη συλλογή του πούπουλου εϊντέρ. Σε άρθρο που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature τον Σεπτέμβριο του 1939, ερευνητές έθεταν ερωτήματα για τη βιωσιμότητα της συλλογής πούπουλου εϊντέρ στα πολυάριθμα νησιά που βρίσκονται κατά μήκος της βόρειας ακτής του Κόλπου του Αγίου Λαυρεντίου στον Καναδά.
Το να εκληφθεί μια προσωρινά άδεια φωλιά ως εγκαταλελειμμένη —και η συνακόλουθη πρόωρη συλλογή του πούπουλου— μπορεί να οδηγήσει τα θηλυκά στο να αποσπάσουν υπερβολική ποσότητα από το ίδιο τους το πτέρωμα, εκθέτοντάς τα έτσι περισσότερο στο ψυχρό περιβάλλον.
Η έλλειψη επαρκούς μόνωσης μπορεί να αποβεί μοιραία για ορισμένα πτηνά ή να τα καταστήσει ανίκανα να προστατεύσουν κατάλληλα τα αυγά τους.
Ζήτηση για πούπουλο eider
Καθώς οι καταναλωτές απομακρύνονται από το συμβατικό πούπουλο —λόγω της σύνδεσής του με τη σκληρή μεταχείριση των ζώων— η ζήτηση για πούπουλο eider βρίσκεται στα υψηλότερα επίπεδα που έχουν καταγραφεί ποτέ.
Αυτό έχει οδηγήσει στην είσοδο νέων, άπειρων συλλεκτών, πολλοί από τους οποίους ενδέχεται να ενοχλήσουν τις ενεργές φωλιές. Παράλληλα, ασκείται πίεση στα υπόλοιπα —συχνά ευαίσθητα— οικοσυστήματα, καθώς οι συλλέκτες πατούν και καταστρέφουν τη βλάστηση κατά την αναζήτησή τους. Προκύπτουν επίσης ερωτήματα σχετικά με την αυθεντικότητα: πώς μπορεί κανείς να είναι βέβαιος ότι προμηθεύεται αυθεντικό πούπουλο eider;
Από το 1970, η ισλανδική νομοθεσία επιβάλλει την πιστοποίηση όλου του πούπουλου eider πριν από την εξαγωγή του. Επιθεωρητές ελέγχουν την ποιότητα και το βάρος, ενώ οι σάκοι σφραγίζονται με κερί για να διασφαλιστεί η αυθεντικότητα του προϊόντος.
Η Icelandic Down αναφέρει ότι παρέχει δύο πιστοποιητικά με κάθε αγορά. Το ένα είναι ένα κτηνιατρικό πιστοποιητικό που εγγυάται την προέλευση του πούπουλου από παπιά eider και βεβαιώνει ότι το πούπουλο συλλέγεται από υγιή πτηνά.
Το δεύτερο πιστοποιητικό προέρχεται από έναν εκ των δώδεκα επιθεωρητών ποιότητας, οι οποίοι έχουν οριστεί από την ισλανδική κυβέρνηση για να διασφαλίζουν ότι όλο το πούπουλο από παπιά eider που πωλείται και εξάγεται από την Ισλανδία είναι καθαρό, υψηλής ποιότητας, και ότι το αναγραφόμενο βάρος είναι ακριβές.
Το μέλλον του πούπουλου eider (eiderdown)
H βιομηχανία συλλογής πούπουλου eider στην Ισλανδία παρουσιάζει σημάδια αλλαγής, καθώς η χώρα δέχεται μεγάλο κύμα τουριστών, ενώ ο πληθυσμός εγκαταλείπει τις αγροτικές περιοχές για να εγκατασταθεί στις πόλεις. Οι νεότεροι συλλέκτες εγκαταλείπουν τη δραστηριότητα αυτή, κυρίως λόγω των δύσκολων καιρικών συνθηκών και της απομόνωσης.
Το μέλλον της αγοράς πούπουλων από παπιά Εider είναι σε μεγάλο βαθμό αβέβαιο. Στον Καναδά, οι Ινουίτ που ασχολούνται με τη συλλογή τους αντιμετωπίζουν προκλήσεις λόγω των μεταβαλλόμενων οικοσυστημάτων. Η διαδικασία της συλλογής απαιτεί πλέον περισσότερο χρόνο και πόρους από ποτέ.
