Το κόστος του να είσαι γυναίκα: Το χάσμα αμοιβών μεταξύ των φύλων

Παρά τις δεκαετίες προόδου, το χάσμα αμοιβών μεταξύ των φύλων παραμένει ένα επίμονο χαρακτηριστικό της αγοράς εργασίας και μάλιστα φαίνεται διαφορετικό ανάλογα με το πού βρίσκεστε στην κλίμακα εισοδήματος. Αυτό το χάσμα αμοιβών μεταξύ των φύλων σημαίνει ότι οι γυναίκες συνεχίζουν να κερδίζουν λιγότερα από τους άνδρες. Αυτό δεν οφείλεται μόνο στις διαφορές στην εκπαίδευση ή τον τύπο εργασίας, αλλά και στις βαθύτερες ανισότητες στον τρόπο κατανομής των ευθυνών εργασίας και φροντίδας.

Μια μελέτη σχετικά με τα εμπόδια στην ίση αμοιβή που πραγματοποιήθηκε χρησιμοποιώντας δεδομένα ιστορικού εργασίας 40 ετών από τη Διαχρονική Μελέτη Νοικοκυριών του Ηνωμένου Βασιλείου αποκάλυψε πώς αυτές οι ανισότητες διαδραματίζονται μεταξύ των εισοδηματικών ομάδων.

Διαπιστώθηκε ότι οι διαφορές στο ιστορικό εργασίας – ιδιαίτερα η πλήρης απασχόληση – αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 29% του χάσματος αμοιβών μεταξύ των φύλων κατά μέσο όρο.

Οι γυναίκες έχουν μικρότερο ιστορικό πλήρους απασχόλησης και αφιερώνουν περισσότερο χρόνο σε ρόλους μερικής απασχόλησης και άμισθη εργασία φροντίδας. Αυτό αντικατοπτρίζει τις προκλήσεις του συνδυασμού της αμειβόμενης απασχόλησης με τις ευθύνες φροντίδας.

Για παράδειγμα, οι άνδρες στο δείγμα είχαν κατά μέσο όρο 20 χρόνια πλήρους απασχόλησης, σε σύγκριση με 14 χρόνια για τις γυναίκες. Οι γυναίκες αφιέρωσαν επίσης σημαντικά περισσότερο χρόνο σε άμισθη οικογενειακή φροντίδα – περισσότερο από δύο χρόνια κατά μέσο όρο – ενώ οι άνδρες είχαν λιγότερο από τρεις εβδομάδες.

Αυτή η ανισότητα δεν αφορά μόνο τον χρόνο, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο η αγορά εργασίας ανταμείβει διαφορετικά είδη εργασίας. Η πλήρης απασχόληση αποφέρει ένα ασφάλιστρο, ενώ η μερική απασχόληση και η άμισθη φροντίδα τιμωρούνται. Η έρευνα διαπίστωσε ότι ένα έτος πλήρους απασχόλησης αυξάνει την ωριαία αμοιβή κατά 4%, ενώ ένα έτος μερικής απασχόλησης τη μειώνει κατά 3%.

Το κόστος του να είσαι γυναίκα

Ακόμα και αφού ληφθούν υπόψη η εκπαίδευση, το επάγγελμα, ο τομέας και το εργασιακό ιστορικό, οι γυναίκες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σημαντική μισθολογική ποινή.

Αυτό το «γυναικείο υπόλοιπο» – μια υποκατάσταση για μεροληπτικές πρακτικές αμοιβών και πολιτισμικές προκαταλήψεις στον τρόπο που συμπεριφέρονται οι γυναίκες και οι άνδρες – αντιπροσωπεύει το 43% του μέσου χάσματος αμοιβών μεταξύ των φύλων. Αυτό είναι ένα εκπληκτικό εύρημα από ένα σύνθετο μοντέλο που έλεγξε μια μεγάλη ποικιλία παραγόντων πρόβλεψης των διαφορών αμοιβών.

Σε νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος, η ποινή είναι ακόμη πιο αυστηρή

Οι γυναίκες σε νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος θα κέρδιζαν περισσότερα από τους άνδρες αν δεν υπήρχε αυτό το «γυναικείο υπόλοιπο». Για παράδειγμα, για τους χαμηλόμισθους εργαζόμενους στον δημόσιο τομέα, άλλοι παράγοντες όπως η εκπαίδευση και το εργασιακό ιστορικό θα μπορούσαν να δημιουργήσουν μια προσδοκία ότι οι γυναίκες θα αμείβονταν περισσότερο από τους άνδρες. Αλλά το γυναικείο υπόλοιπο εδώ σήμαινε ότι οποιοδήποτε πλεονέκτημα ακυρώθηκε.

Αυτό το εύρημα αμφισβητεί την υπόθεση ότι οι διακρίσεις είναι πιο διαδεδομένες μεταξύ των υψηλόμισθων και υπογραμμίζει την ανάγκη να επικεντρωθούμε στην ανισότητα στο κάτω μέρος της κατανομής εισοδήματος.

Είναι ενδιαφέρον ότι ο αντίκτυπος της μερικής απασχόλησης ποικίλλει ανάλογα με την εισοδηματική ομάδα. Μεταξύ των πλουσιότερων νοικοκυριών, η μερική απασχόληση αυξάνει το χάσμα αμοιβών μεταξύ των φύλων.

Αλλά στα φτωχότερα νοικοκυριά, δεν φαίνεται να έχει την ίδια ποινή – και μπορεί ακόμη και να προσφέρει ένα μικρό ασφάλιστρο για τις γυναίκες. Αυτό υποδηλώνει ότι η έκθεση σε μερική απασχόληση για άνδρες σε ομάδες χαμηλότερου εισοδήματος σχετίζεται με πολύ χαμηλές αποδοχές.

Έχοντας αυτό κατά νου, οι πολιτικές που ενθαρρύνουν την πλήρη απασχόληση για τις γυναίκες μπορεί να μην είναι κατάλληλες για όλες τις ομάδες. Σε νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος, η μερική απασχόληση μπορεί να είναι μια απαραίτητη και βιώσιμη επιλογή.

Ωστόσο, οι άνδρες αντιμετωπίζουν ισχυρότερες κυρώσεις για μερική απασχόληση από τις γυναίκες, γεγονός που μπορεί να τους αποθαρρύνει από το να μοιράζονται τα καθήκοντα φροντίδας στο σπίτι. Αυτό ενισχύει τους παραδοσιακούς ρόλους των φύλων και διαιωνίζει την ανισότητα.

Τα επαγγέλματα που διαχωρίζονται ανάλογα με το φύλο – αυτά που κυριαρχούνται είτε από άνδρες είτε από γυναίκες – παίζουν επίσης ρόλο στο χάσμα αμοιβών μεταξύ των φύλων.

Οι θέσεις εργασίας που κυριαρχούνται από γυναίκες (για παράδειγμα, η εργασία φροντίδας, η φιλοξενία και το λιανικό εμπόριο) τείνουν να είναι χαμηλότερα αμειβόμενες, λιγότερο ρυθμιζόμενες και προσφέρουν λιγότερες ευκαιρίες για επαγγελματική ανέλιξη. Αυτός ο διαχωρισμός αντιπροσωπεύει περίπου το 20% του μέσου χάσματος αμοιβών μεταξύ των φύλων.

Από την άλλη πλευρά, η απασχόληση στον δημόσιο τομέα, η συμμετοχή σε συνδικάτα και η γονική άδεια μετ’ αποδοχών μειώνουν το χάσμα αμοιβών μεταξύ των φύλων, ειδικά για τις γυναίκες σε νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος. Αυτά προσφέρουν κάποια προστασία από τις διακρίσεις, ενώ παράλληλα υποστηρίζουν την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής.

Αλλά αυτά τα οφέλη δεν κατανέμονται ομοιόμορφα. Οι γυναίκες σε πλουσιότερα νοικοκυριά είναι λιγότερο πιθανό να βασίζονται σε αυτές τις προστασίες, ενώ εκείνες σε φτωχότερα νοικοκυριά επωφελούνται δυσανάλογα. Αυτό υπογραμμίζει τη σημασία των θέσεων εργασίας που προσφέρουν αυτές τις προστασίες για τους εργαζόμενους με χαμηλό εισόδημα.

Οι πολιτικές που υποστηρίζουν την πλήρη απασχόληση, η βελτίωση της εργασίας και η μείωση του διαχωρισμού λόγω φύλου μπορεί να είναι αποτελεσματική, ώστε οι γυναίκες να έχουν πιο εύκολη πρόσβαση σε καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας.

Αλλά για τα φτωχότερα νοικοκυριά, η έμφαση θα πρέπει να δοθεί στη βελτίωση της πρόσβασης σε σταθερές και καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας, μειώνοντας παράλληλα τις διακρίσεις και υποστηρίζοντας ευέλικτες εργασιακές ρυθμίσεις.

Κρίσιμο είναι ότι οι προσπάθειες για τη γεφύρωση του χάσματος αμοιβών μεταξύ των φύλων πρέπει να αποφεύγουν να αντιπαραβάλλουν τα κέρδη των γυναικών με υψηλά εισοδήματα με τις απώλειες των ανδρών με χαμηλά εισοδήματα. Σε μια εποχή αυξανόμενου πολιτικού λαϊκισμού, αυτό θα μπορούσε να υπονομεύσει την υποστήριξη για ισότητα.

Αντίθετα, χρειαζόμαστε μια προσέγγιση που προωθεί την ποιοτική απασχόληση για όλους και που υποστηρίζει την ισότιμη παροχή ευθυνών φροντίδας.

Εάν δεν αντιμετωπίσουμε τα εμπόδια που εμποδίζουν τους άνδρες και τις γυναίκες να συμμετέχουν πλήρως τόσο στην αμειβόμενη όσο και στην άμισθη εργασία φροντίδας, είναι απίθανο να δούμε μειώσεις στο χάσμα αμοιβών μεταξύ των φύλων σύντομα.

Στοιχεία από το www.theconversation.com