Η αυτοδιαχείριση της υγείας κερδίζει έδαφος – γιατί είναι τόσο επικίνδυνη

Έχετε κάποια ανησυχία με την υγεία σας; Πολλοί άνθρωποι πλέον απευθύνονται στην Google αντί σε κάποιον επαγγελματία υγείας. Από τον έλεγχο των συμπτωμάτων στο διαδίκτυο μέχρι την αγορά φαρμάκων online και τη λήψη συμβουλών από άτομα με επιρροή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (influencers), η φροντίδα της υγείας μετατρέπεται όλο και περισσότερο σε μια δραστηριότητα που αναλαμβάνει κανείς μόνος του. Πόσο επικίνδυνη είναι αυτή τη τακτική;

Επιμέλεια: Μαρία Καλοπούλου

Η ευκολία αποτελεί σημαντικό μέρος της ελκυστικότητάς της. Οι πληροφορίες είναι διαθέσιμες αμέσως –δεν χρειάζεται να περιμένει κανείς εβδομάδες για να δει έναν γενικό ιατρό– ενώ οι διαδικτυακές κοινότητες προσφέρουν συχνά καθησυχασμό από άτομα με παρόμοιες εμπειρίες.

Η αναζήτηση πληροφοριών για ένα πρόβλημα υγείας στο διαδίκτυο μπορεί να δώσει στον άνθρωπο την αίσθηση ότι έχει τον έλεγχο. Ωστόσο, παρόλο που η ευρύτερη πρόσβαση σε πληροφορίες υγείας έχει τα οφέλη της, η τάση της αυτοδιαχείρισης της υγείας ενέχει και κινδύνους.

Έρευνες δείχνουν ότι η αυτοδιάγνωση και η αυτοθεραπεία, ή η εμπιστοσύνη σε μη καταρτισμένες πηγές για τη λήψη συμβουλών, μπορούν να οδηγήσουν σε λάθη, λανθασμένη χρήση φαρμάκων και καθυστέρηση στην αναζήτηση επαγγελματικής βοήθειας.

Το διαδίκτυο έχει αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι αποκτούν πρόσβαση σε πληροφορίες υγείας. Πριν από μερικές δεκαετίες, κάποιος που ανησυχούσε για ένα σύμπτωμα θα μπορούσε να συμβουλευτεί έναν γιατρό, έναν φαρμακοποιό ή κάποιο ιατρικό σύγγραμμα. Σήμερα, μια μηχανή αναζήτησης μπορεί να εμφανίσει χιλιάδες αποτελέσματα μέσα σε δευτερόλεπτα.

Το πρόβλημα είναι ότι δεν είναι όλες οι πληροφορίες υγείας στο διαδίκτυο αξιόπιστες. Ορισμένοι ιστότοποι μπορεί να είναι δύσχρηστοι, να χρησιμοποιούν περίπλοκη γλώσσα ή να παρέχουν ελλιπείς, παρωχημένες ή ανακριβείς πληροφορίες.

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ειδικότερα, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην ταχεία διάδοση ανακριβών και παραπλανητικών πληροφοριών για την υγεία. Αυτό καθιστά δύσκολο για τους ανθρώπους να κρίνουν ποιες πηγές μπορούν να εμπιστευτούν.

Οι αξιόπιστες πηγές συνήθως εξηγούν τα οφέλη και τους κινδύνους, παραθέτουν τις έρευνες στις οποίες βασίζονται οι συμβουλές τους και παραδέχονται πότε τα επιστημονικά δεδομένα δεν είναι σαφή.

Αντιθέτως, συμβουλές που υπόσχονται «θαυματουργές» θεραπείες, εγγυώνται αποτελέσματα ή υποβαθμίζουν την επαγγελματική εξειδίκευση, θα πρέπει να προκαλούν ανησυχία.

Τα συμπτώματα είναι συχνά δύσκολο να ερμηνευθούν χωρίς ιατρική κατάρτιση. Οι πονοκέφαλοι, η κόπωση, ο πόνος στην κοιλιακή χώρα και τα δερματικά εξανθήματα μπορεί να οφείλονται σε δεκάδες διαφορετικές αιτίες.

Μια αναζήτηση για τον όρο «πονοκέφαλος» μπορεί να εμφανίσει σπάνιες και τρομακτικές διαγνώσεις, όπως όγκους στον εγκέφαλο, προκαλώντας αδικαιολόγητο πανικό.

Αν και οι διαδικτυακές αναζητήσεις μπορεί ενίοτε να κατευθύνουν τους ανθρώπους προς τη σωστή οδό, μπορούν επίσης να πυροδοτήσουν περιττό άγχος.

Κάποιος που νιώθει σίγουρος για μια διάγνωση που έκανε μέσω διαδικτύου, ενδέχεται να αναβάλει την επίσκεψη σε επαγγελματία υγείας, ακόμη και όταν τα συμπτώματα επιμένουν ή επιδεινώνονται.

Η έγκαιρη διάγνωση συχνά βελτιώνει την έκβαση σε διάφορες παθήσεις, από λοιμώξεις έως καρκίνο. Όταν οι άνθρωποι αφιερώνουν εβδομάδες ή μήνες στην αυτοθεραπεία, χάνονται ευκαιρίες για έγκαιρη παρέμβαση.

Το πρόβλημα με τους influencers

Η επιρροή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης εκτείνεται πέρα ​​από το ζήτημα της διάγνωσης. Όλο και περισσότεροι άνθρωποι στρέφονται σε influencers και δημιουργούς περιεχομένου για συμβουλές σχετικά με τη θεραπεία. Κάποιοι προτείνουν συμπληρώματα, φυτικά σκευάσματα ή μη συνταγογραφούμενα φάρμακα για διάφορα ζητήματα, από το άγχος έως τον χρόνιο πόνο.

Σε αντίθεση με τους γιατρούς και τους φαρμακοποιούς, οι influencers δεν υποχρεούνται να αποδείξουν ότι οι συμβουλές τους βασίζονται σε έρευνες. Οι προτάσεις τους μπορεί να πηγάζουν από προσωπική εμπειρία και όχι από επιστημονική τεκμηρίωση. Μια θεραπεία που φαίνεται αθώα μπορεί να αλληλεπιδράσει με συνταγογραφούμενα φάρμακα ή να επιδεινώσει μια υπάρχουσα πάθηση.

Για παράδειγμα, το βαλσαμόχορτο -ένα φυτικό σκεύασμα που λαμβάνεται συχνά για τη βελτίωση της διάθεσης- μπορεί να μειώσει την αποτελεσματικότητα ορισμένων συνταγογραφούμενων φαρμάκων, όπως ορισμένα αντισυλληπτικά και αντιπηκτικά. Χωρίς την καθοδήγηση επαγγελματία, αυτές οι αλληλεπιδράσεις μπορεί εύκολα να διαφύγουν της προσοχής.

Η αγορά φαρμάκων μέσω διαδικτύου εγείρει επιπλέον ανησυχίες. Χιλιάδες ιστοτόποι πωλούν πλέον φάρμακα απευθείας στους καταναλωτές, υποσχόμενοι συχνά ευκολία και ιδιωτικότητα. Αν και πολλά διαδικτυακά φαρμακεία λειτουργούν νόμιμα, άλλα δεν ακολουθούν τους κανόνες.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει προειδοποιήσει επανειλημμένα για την είσοδο πλαστών ή ακατάλληλων φαρμάκων στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα.

Τα προϊόντα αυτά ενδέχεται να περιέχουν λάθος συστατικά, λανθασμένες δόσεις ή να στερούνται εντελώς τη δραστική ουσία. Όχι μόνο αποτυγχάνουν να θεραπεύσουν την ασθένεια, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις μπορούν να προκαλέσουν άμεση βλάβη.

Είναι ιδιαίτερα δύσκολο για τους καταναλωτές να εντοπίσουν τα πλαστά φάρμακα, ειδικά όταν οι ιστοτόποι παρουσιάζουν μια εικόνα επαγγελματισμού και αξιοπιστίας.

Η ενεργός συμμετοχή στη φροντίδα της υγείας σας μπορεί να βοηθήσει. Όσοι κατανοούν την πάθησή τους και συμμετέχουν στη λήψη αποφάσεων για τη θεραπεία τους, είναι συχνά σε καλύτερη θέση να τη διαχειριστούν. Ωστόσο, η λήψη αποφάσεων για την υγεία σας είναι πιο αποτελεσματική όταν υποστηρίζεται από αξιόπιστες πληροφορίες και συμβουλές επαγγελματιών.

Τρεις απλοί κανόνες μπορούν να φανούν χρήσιμοι όταν αναζητάτε πληροφορίες για συμπτώματα στο διαδίκτυο:

• Εμπιστευτείτε αξιόπιστες πηγές, όπως αναγνωρισμένους ιατρικούς φορείς, αντί για προσωπικά ιστολόγια (blogs) ή πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.
• Ένα συμπλήρωμα, ένα φυτικό σκεύασμα ή ένα φάρμακο που προτείνεται από κάποιον influencer ενδέχεται να μην υποστηρίζεται από επιστημονικά στοιχεία και θα μπορούσε να αλληλεπιδράσει με άλλες θεραπείες. Σε περίπτωση αμφιβολίας, συμβουλευτείτε έναν φαρμακοποιό ή γιατρό πριν το δοκιμάσετε.
• Η ευκολία και η σιγουριά δεν εγγυώνται ακρίβεια. Το να κάνετε λάθος στην υγεία σας μπορεί να σας κοστίσει πολύ περισσότερο από τον χρόνο που εξοικονομείτε.

ΠΗΓΗ: www.theconversation.com