Γιατί όλα φαντάζουν τόσο δυσβάσταχτα αυτή τη στιγμή — και τι σχέση έχει το «παράθυρο ανοχής» σας

Η κατάσταση γύρω μας είναι δύσκολη αυτή την περίοδο. Αν νιώθετε να σας κόβεται η ανάσα ή να σας κυριεύει πανικός καθώς διαβάζετε τους τίτλους των ειδήσεων ή προσπαθείτε να προλάβετε τις προθεσμίες σας, είναι πολύ πιθανό η συνεχής ενασχόληση με αρνητικές ειδήσεις και η υπερπροσπάθεια να σας έχουν βγάλει εκτός της ζώνης άνεσής σας — ή αλλιώς, εκτός του «παραθύρου ανοχής» σας. Τι είναι το «παράθυρο ανοχής» και πώς μπορείτε να παραμείνετε εντός μίας ζώνης ψυχικής υγείας;

Από τη Νικολέτα Γιαννοπούλου

Σίγουρα δεν είστε μόνοι: πολλοί άνθρωποι νιώθουν παγιδευμένοι σε μια διαρκή κατάσταση άγχους, υπερφόρτωσης και κόπωσης. «Όταν τα προβλήματα φαντάζουν μεγαλύτερα από εσάς και πέρα ​​από τον έλεγχό σας, είναι συχνό φαινόμενο να βρεθείτε σε μια κατάσταση πλήρους αναταραχής», εξηγεί η ψυχολογία. «Μπορεί να νιώθετε αστάθεια μέσα σε ένα κλίμα στρες και αναστάτωσης, όπου το μόνο σταθερό στοιχείο είναι αυτή ακριβώς η αναταραχή».

Το να βγείτε από την κατάσταση κρίσης είναι καθοριστικό για να ανακτήσετε τον έλεγχο της ζωής σας (και, ουσιαστικά, να μπορέσετε να απολαύσετε τις μέρες σας).

Τι είναι το «παράθυρο ανοχής»;

Η έννοια του «παραθύρου ανοχής» εισήχθη αρχικά από τον Dan Siegel, MD, κλινικό καθηγητή Ψυχιατρικής στην Ιατρική Σχολή του UCLA. Πρόκειται για την «ιδανική κατάσταση διέγερσης», η οποία βρίσκεται ανάμεσα στην υπερδιέγερση (που μπορεί να οδηγήσει σε αγωνία, άγχος και πανικό) και την υποδιέγερση (που μπορεί να εξελιχθεί σε κατάθλιψη και αποσύνδεση).

Το παράθυρο ανοχής περιγράφει εκείνη την ιδανική κατάσταση στη ζωή, όπου νιώθετε ότι μπορείτε να λειτουργήσετε με άνεση. Είναι μια έννοια που σας βοηθά να αξιολογήσετε, με βάση τη δική σας υποκειμενική εμπειρία, πώς αισθάνεστε και τι είστε σε θέση να διαχειριστείτε αποτελεσματικά.

Όταν βρίσκεστε εντός αυτού του πλαισίου, πιθανότατα αισθάνεστε καλά και παραμένετε παραγωγικοί. Αν όμως βρεθείτε εκτός του παραθύρου ανοχής, η κατάσταση μπορεί να εκτροχιαστεί πολύ γρήγορα.

Ενδέχεται να δυσκολευτείτε να λειτουργήσετε σωστά — κάτι που μπορεί να εκδηλωθεί είτε ως «κλείσιμο» στον εαυτό σας (απόσυρση), είτε ως υπερβολική εγρήγορση.

Αυτό που καθιστά το «παράθυρο ανοχής» μια περίπλοκη έννοια είναι το γεγονός ότι δεν είναι το ίδιο για όλους. Έτσι, ενώ εσείς μπορεί να μην έχετε κανένα πρόβλημα να παρακολουθείτε την επικαιρότητα, ένα αγαπημένο σας πρόσωπο ίσως χρειάζεται να αποκοπεί εντελώς από τις ειδήσεις για να παραμείνει υγιές.

Το παράθυρο ανοχής του καθενός είναι διαφορετικό – όπως διαφορετικός είναι και ο τρόπος με τον οποίο το αξιολογούμε ή ακόμα και το πώς μιλάμε γι’ αυτό.

Τι συμβαίνει όταν βγαίνετε εκτός του «παραθύρου ανοχής»

Όταν κάποιος βρεθεί εκτός αυτού του πλαισίου, τείνει να οδηγηθεί προς μία από δύο κατευθύνσεις. Ορισμένοι άνθρωποι αντιδρούν με «πάγωμα» και αποσύρονται: χάνουν τη συγκέντρωσή τους, γίνονται λιγότερο παραγωγικοί και διακατέχονται από συνεχή ανησυχία, γεγονός που μπορεί να εντείνει το στρες και το άγχος.

Άλλοι, πάλι, αντιδρούν σε αυτή την έλλειψη ελέγχου προσπαθώντας να αποκτήσουν μεγαλύτερο έλεγχο στη ζωή τους. Κάποιοι ρίχνονται με τα μούτρα στη δουλειά, στη σχέση τους, στη διατροφή, στις δουλειές του σπιτιού ή στα χόμπι τους.

Μπορεί να αρχίσουν να δίνουν υπερβολική έμφαση στην καθαριότητα και την οργάνωση, αναπτύσσοντας μια έντονη ανάγκη για τάξη στον χώρο τους. Αυτό τους προσφέρει μια αίσθηση ελέγχου σε έναν κόσμο που μοιάζει να βρίσκεται εκτός ελέγχου».

Ωστόσο, μερικές φορές, το να βρεθεί κανείς εκτός αυτής της ζώνης μπορεί να αποβεί ωφέλιμο, βοηθώντας τον να εξελιχθεί και να ενισχύσει την ψυχική του ανθεκτικότητα.

Το παράθυρο ανοχής δεν είναι στατικό: μπορεί να διευρυνθεί αν καταβάλετε την απαραίτητη προσπάθεια, ή να συρρικνωθεί αν παραμελήσετε την ψυχική σας ευεξία.

Η προσπάθεια διεύρυνσης αυτής της ζώνης μπορεί να είναι μια υγιής διαδικασία, καθώς δείχνει ότι προκαλείτε τον εαυτό σας ή ότι καταβάλετε κάθε δυνατή προσπάθεια για να ξεπεράσετε μια δύσκολη περίοδο.

Πώς να παραμείνετε εντός της ζώνης και να προστατέψετε την ψυχική σας υγεία

Το να βρείτε —και να διατηρήσετε— αυτή την ιδανική ισορροπία μπορεί να αποτελέσει μεγάλη πρόκληση. Υπάρχουν, όμως, ορισμένα «κόλπα» και τεχνικές που μπορούν να σας βοηθήσουν να διαχειριστείτε καλύτερα την ψυχική σας υγεία, ακόμα και να διευρύνετε το παράθυρο ανοχής σας, ώστε να γίνετε πιο ανθεκτικοί απέναντι στο στρες.

Διατηρήστε έναν υγιεινό τρόπο ζωής

Ίσως να σηκώνετε τα μάτια ψηλά όταν κάποιος σάς λέει —για άλλη μια φορά— να «κοιμάστε καλά» και να «τρέφεστε σωστά». Κι όμως, οι υγιεινές συνήθειες ζωής μπορούν να παίξουν καθοριστικό ρόλο στη βελτιστοποίηση της ψυχικής σας υγείας, καθιστώντας σας πιο ανθεκτικούς απέναντι σε οποιεσδήποτε προκλήσεις αντιμετωπίζετε.

Απομακρυνθείτε από την αδιάκοπη περιήγηση στο κινητό σας

Μπορεί να είναι πολύ δύσκολο, αλλά το να αποσυνδεθείτε από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τη συνεχή περιήγηση στο smartphone σας θα σας βοηθήσει να διατηρήσετε την ψυχική σας ηρεμία.

Το «doomscrolling» (η εμμονική περιήγηση σε αρνητικές ειδήσεις) είναι ένα συχνό φαινόμενο που επηρεάζει αρνητικά πολλούς ανθρώπους. Όταν περιηγείστε με αυτόν τον τρόπο, καταναλώνετε παθητικά περιεχόμενο, πιθανότατα χωρίς να δίνετε σημασία στη συναισθηματική σας αντίδραση.

Η αποσύνδεση είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της ψυχικής σας υγείας. Αν λαμβάνετε μεγάλο όγκο πληροφοριών για θέματα που προκαλούν αναστάτωση, αυτό θα έχει αντίκτυπο στην ψυχική σας υγεία — ακόμα κι αν δεν αντιλαμβάνεστε τον αντίκτυπο εκείνη τη στιγμή.

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν είναι σχεδιασμένος να επεξεργάζεται όλες τις ειδήσεις του κόσμου σε 24ωρη βάση, και το να εκθέτουμε τον εαυτό μας σε μια τέτοια κατάσταση μπορεί να βλάψει την ευημερία μας.

Παρακολουθήστε πώς αισθάνεται το σώμα σας

Συντονιστείτε με τον εαυτό σας και αναζητήστε ενδείξεις ότι πλησιάζετε στα όριά σας. Αν παρατηρείτε επίμονα συμπτώματα ή μοτίβα —όπως δυσκολία στην αναπνοή, μια διαρκή κατάσταση ανησυχίας ή αισθήματα έντονου φόβου και αγωνίας— τότε αυτά αποτελούν σημάδια που πρέπει να προσέξετε.

Οι ορμονικές διακυμάνσεις —είτε βρίσκεστε στη φάση του εμμηνορροϊκού κύκλου είτε διανύετε την περιεμμηνόπαυση ή την εμμηνόπαυση— μπορούν επίσης να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο βιώνετε το στρες.

Ο θυμός και η ευερεθιστότητα είναι συχνά συμπτώματα της περιεμμηνόπαυσης ή της εμμηνόπαυσης — και αυτή η αύξηση της ευερεθιστότητας δεν συμβαίνει μόνο στο μυαλό σας, αλλά σε βιολογικό επίπεδο.

Δώστε στον εαυτό σας την άδεια να ξεκουραστεί

Αν νιώθετε ότι κάτι δεν πάει καλά, το να αφιερώσετε χρόνο για ξεκούραση τώρα θα αποδώσει καρπούς μακροπρόθεσμα. Αν βρίσκεστε διαρκώς σε κατάσταση έντονης δραστηριότητας, θα εξαντληθείτε και ενδέχεται να οδηγηθείτε σε επαγγελματική ή προσωπική εξουθένωση.

Όταν είστε εξουθενωμένες, δεν διαθέτετε τα απαραίτητα αποθέματα ενέργειας για να διαχειριστείτε εκνευρισμούς, αναποδιές και προκλήσεις. Είναι πολύ πιο εύκολο να προλάβετε την εξουθένωση μέσω της ξεκούρασης, παρά να την αντιμετωπίσετε αφού έχει ήδη συμβεί.

Αναζητήστε μια «δόση» ντοπαμίνης

Η ντοπαμίνη (γνωστή και ως η ορμόνη της «ευεξίας» στον εγκέφαλο) μπορεί να σας βοηθήσει να διαχειριστείτε τους στρεσογόνους παράγοντες και άλλες αρνητικές επιδράσεις στην καθημερινότητά σας.

Έρευνες δείχνουν ότι η σωματική άσκηση, η επαφή με τη φύση και ο χρόνος που περνάτε με αγαπημένα πρόσωπα μπορούν να ωφελήσουν την ψυχική σας υγεία. Η ντοπαμίνη που απελευθερώνεται μέσω της άσκησης και της ευχάριστης παρέας μπορεί να κάνει πραγματική διαφορά για κάποιον που αισθάνεται άγχος ή κατάθλιψη.