Ξετυλίγοντας την ιστορία της ταπετσαρίας: Μια συναρπαστική διαδρομή στον χρόνο

Η ταπετσαρία κατέχει μια ξεχωριστή θέση στην καρδιά μας για πολλούς λόγους: Μας επιτρέπει να πειραματιστούμε εύκολα με νέες τάσεις διακόσμησης, να γίνουμε πιο δημιουργικές με τους τοίχους μας, ή ακόμα και να κάνουμε μια διακοσμητική δήλωση χωρίς να «δεσμευόμαστε». Ταξιδέψτε μαζί μας καθώς «ξετυλίγουμε» την ιστορία της ταπετσαρίας από τις πρώιμες απαρχές της στην Κίνα, στην κλασική αναγέννησή της στη Γαλλία του 16ου αιώνα, μέχρι τα σημερινά πρακτικά και μοντέρνα σχέδια.

Από τη Σοφία Κροκιδά

Αν και μπορεί να μην είναι τόσο δημοφιλής σήμερα όσο ήταν εκατοντάδες χρόνια πριν, η ταπετσαρία εξακολουθεί να εξυπηρετεί αυτούς που τολμούν να είναι διαφορετικοί.

Ας δούμε πώς η ταπετσαρία μεταμορφώθηκε από ένα αρχαίο κινεζικό προνόμιο σε ένα σύγχρονο, ευέλικτο εργαλείο διακόσμησης για κάθε σπίτι.

Το «ξετύλιγμα» της ιστορίας της ταπετσαρίας, αποκαλύπτει μια διαρκή γοητεία που ξεπερνά τις απλές τάσεις.

Πρώιμες απαρχές της ταπετσαρίας

Κανείς δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα ποιος ήταν ο πρώτος διακοσμητής που κόλλησε πολύχρωμα σχέδια χαρτιού σε τοίχους, αλλά μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι η Κίνα ήταν η πρώτη που διέδωσε την ιδέα της ταπετσαρίας γύρω στο 200 π.Χ.

Οι πρώτοι Κινέζοι διακοσμητές κοσμούσαν σημεία μέσα στα σπίτια τους και στους δημόσιους χώρους με ταπετσαρία με βάση το ρύζι που περιείχε όμορφα μοτίβα λουλουδιών, τοπίων και ζώων. Αυτά τα πρώιμα σχέδια ήταν τόσο μοναδικά και όμορφα που εξακολουθούν να επηρεάζουν τις τάσεις της ταπετσαρίας μέχρι σήμερα.

Η κινεζική διακοσμητική ταπετσαρία τελικά έγινε τόσο δημοφιλής σε όλη την Ασία και την Μέση Ανατολή που τελικά έφτασε στα χέρια πλούσιων Ευρωπαίων διακοσμητών γύρω στις αρχές του 16ου αιώνα.

Για εκατοντάδες χρόνια τα κινεζικά σχέδια ταπετσαρίας ήταν ένα αποκλειστικό και ιδιαίτερα περιζήτητο εμπόρευμα σε όλη την Ασία και τη Μέση Ανατολή. Πολλές χώρες προσπάθησαν να δημιουργήσουν τις δικές τους εκδοχές κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, αλλά ήταν ευρέως αποδεκτό ότι η Κίνα παρήγαγε το καλύτερο όταν επρόκειτο για ποιότητα και πρωτοτυπία.

Η ταπετσαρία εισάγεται για πρώτη φορά στην Ευρώπη

Λίγοι το γνώριζαν εκείνη την εποχή, αλλά η εισαγωγή της ταπετσαρίας στην Ευρώπη γύρω στον 16ο αιώνα έτυχε επίσης να συμπέσει με νέες τεχνολογικές προόδους στην εκτύπωση μεγάλης κλίμακας. Αυτό που κάποτε χρειαζόταν ένας ειδικευμένος τεχνίτης αρκετούς μήνες για να το φτιάξει με το χέρι, μπορούσε τώρα να επανεκτυπωθεί σε λίγα δευτερόλεπτα με βαριά μηχανήματα.

Η ταπετσαρία μεταμορφώθηκε γρήγορα από ένα προνομιακό εμπόρευμα των πλουσίων σε μια μαζικά παραγόμενη αναγκαιότητα σπιτιού που αναζητούσαν διακοσμητές όλων των τάξεων και πολιτισμών.

Φυσικά, αυτή η ξαφνική τεχνολογική επανάσταση δεν σήμαινε ότι κάθε διακοσμητής πίστευε ότι η μαζικά παραγόμενη ταπετσαρία ήταν η καλύτερη ποιοτική επιλογή για το σπίτι του.

Πολλοί αριστοκράτες εξακολουθούσαν να αναζητούν ποιοτικά υλικά ταπετσαρίας που ήταν χειροποίητα από τους πιο ταλαντούχους σχεδιαστές και γενικά υποτιμούσαν τα μαζικά παραγόμενα σχέδια.

Μέχρι που ένας ταλαντούχος Γάλλος τεχνίτης με το όνομα Jean-Michel Papillon βρήκε τον τρόπο να συνδυάσει τα καλύτερα και των δύο κόσμων. Συνδυάζοντας δηλαδή υψηλής ποιότητας, χειροποίητα και μοναδικά επαναλαμβανόμενα σχέδια ταπετσαρίας που μπορούσαν να παραχθούν μόνο με πολύπλοκα μηχανήματα.

Πώς οι Γάλλοι άλλαξαν το σχέδιο ταπετσαρίας για πάντα

Ο Jean-Michel Papillon θεωρείται συχνά ο εφευρέτης της σύγχρονης ταπετσαρίας από τους ιστορικούς λόγω του πόσο μοναδικά, έξυπνα και εύκολα στην αναπαραγωγή ήταν τα επαναλαμβανόμενα σχέδια ταπετσαρίας του 17ου αιώνα.

Πριν εμφανιστεί ο Papillon η περισσότερη χειροποίητη και ακόμη και μαζικά παραγόμενη ταπετσαρία προοριζόταν για έναν μόνο τοίχο. Εκτός αν η ταπετσαρία ήταν ενός χρώματος, τα σχέδια του 16ου αιώνα ή πριν δεν προορίζονταν να «τυλιχτούν» ή να «λυγίσουν» σε γωνίες. Όσο πιο περίτεχνο ήταν το σχέδιο, τόσο πιο δύσκολο ήταν να γεμίσουν ολόκληρο δωμάτιο.

Με την εισαγωγή μικρών επαναλαμβανόμενων σχεδίων από τον Papillon που ταιριάζουν και στις δύο πλευρές, οι όμορφες ιδέες σχεδίασης ταπετσαρίας που μπορούσαν να γεμίσουν ολόκληρο το δωμάτιο έγιναν δημοφιλείς και πιο προσιτές.

Οι Γάλλοι σχεδιαστές κυριάρχησαν στη δημοφιλή αγορά καθ’ όλη τη διάρκεια του 16ου, 17ου και 18ου αιώνα συνεχίζοντας να καινοτομούν πάνω στην ιδέα του Papillon με μοναδικούς τρόπους.

Η χώρα ήταν μάλιστα γνωστή για τη δημιουργία των περίφημων “Dominotiers”, μιας συντεχνίας ταλαντούχων ζωγράφων και κατασκευαστών ταπετσαρίας γνωστή σε όλη την Ευρώπη για τη μοναδική τέχνη τους.

Η ταπετσαρία βιομηχανοποιείται

Καθώς περνούσε ο καιρός και η ευρωπαϊκή κοινωνία άρχισε να εκβιομηχανίζεται στα μέσα του 19ου αιώνα, τα σχέδια ταπετσαρίας και οι μέθοδοι παραγωγής εξελίχθηκαν με αυτές τις αλλαγές, με καλούς και κακούς τρόπους.

Από τη μία, η διαδικασία που απαιτούνταν για τη μαζική παραγωγή όμορφων και περίτεχνων σχεδίων ταπετσαρίας ήταν ευκολότερη από ποτέ. Οι διακοσμητές για πρώτη φορά είχαν πάρα πολλές επιλογές ταπετσαρίας σε τιμές που θα ήταν απίστευτες λίγες δεκαετίες πριν.

Από την άλλη, ο μεγαλύτερος ανταγωνιστής της ταπετσαρίας, η μπογιά, επωφελήθηκε επίσης από τη βιομηχανική επανάσταση, και έγινε μια φθηνότερη και πιο μόνιμη επιλογή για να προσθέτει κανείς χρώμα στους τοίχους.

Όπως η προηγούμενη ιστορία της στην Ευρώπη του 16ου αιώνα, η βιομηχανικά παραγόμενη ταπετσαρία γύρω στις αρχές του 20ου αιώνα απέκτησε τη φήμη ότι ήταν φθηνή και κακής ποιότητας.

Οι πλούσιοι επέλεγαν υψηλότερης ποιότητας και χειροποίητες εκτυπώσεις ταπετσαρίας, ενώ το ευρύ κοινό άρχισε να επιλέγει κυρίως μπογιά για τη μακροζωία και την προσιτή τιμή της.

Ωστόσο, στη δεκαετία του 1920, η κουλτούρα γύρω από την ταπετσαρία άλλαξε ξανά. Οι πρόοδοι στην εκτύπωση κατέστησαν δυνατή την εκτύπωση υψηλής ποιότητας και πολύχρωμων σχεδίων ταπετσαρίας που δεν είχαν δει ποτέ πριν στην αγορά.

Αυτά τα νέα σχέδια, προς μεγάλη χαρά των διακοσμητών σπιτιών, έγιναν must-have διακοσμητικό στοιχείο της βικτωριανής εποχής.

Η ταπετσαρία στο μοντέρνο σπίτι

Ακόμα και με μια τόσο μεγάλη ποικιλία σχεδιαστικών δυνατοτήτων και σταθερή ζήτηση καταναλωτών για το προϊόν, η χάρτινη ταπετσαρία πριν από το 1950 απλώς δεν ήταν ανθεκτική.

Αλλαγές στην υγρασία, γρατσουνιές στην επιφάνεια, ή ακόμα και απλά λάθη κατά την εφαρμογή μπορούσαν να καταστρέψουν ένα ρολό ταπετσαρίας και όλους τους γύρω τοίχους του. Για άλλη μια φορά, η βιομηχανία ταπετσαρίας θα έπρεπε να καινοτομήσει για να ξεπεράσει αυτήν την πρόκληση.

Γύρω στα μέσα της δεκαετίας του 1950, πλαστικές και πλενόμενες ταπετσαρίες εισήχθησαν στην αγορά ως πιθανή λύση στα παράπονα των καταναλωτών για τα χάρτινα υλικά.

Οι διακοσμητές ανταποκρίθηκαν καλά σε αυτήν την αλλαγή υλικού, αλλά μέχρι αυτήν την περίοδο στην ιστορία της ταπετσαρίας τα περισσότερα νοικοκυριά προτιμούσαν την μπογιά ως την κύρια επιλογή τους για το χρωματισμό των τοίχων. Η ταπετσαρία έκτοτε έχει μειωθεί όσον αφορά την ευρεία χρήση της από διακοσμητές σπιτιών.

Ωστόσο, υπάρχουν ακόμα διακοσμητικές περιστάσεις όπου η ταπετσαρία θα ήταν μια ιδανική εναλλακτική λύση στην μπογιά: Τοίχοι με επαναλαμβανόμενα μοτίβα, ένα διασκεδαστικό σχέδιο για το παιδικό δωμάτιο, ή σε περιπτώσεις όπου οι ιδέες σχεδίασης θα ήταν αδύνατο να ζωγραφιστούν.

Σήμερα, η ταπετσαρία είναι έτοιμη για άλλη μια φορά να κάνει comeback με απροσδόκητους τρόπους. Τα σχέδια Peel and stick έχουν αυξηθεί σε δημοτικότητα μεταξύ των ενοικιαστών που επιδιώκουν να απαλλαγούν από τους μπεζ τοίχους τους χωρίς να χάσουν μια εγγύηση.

Οι σχεδιαστές ταπετσαρίας συνεχίζουν να καινοτομούν με αυτόνομα ή επαναλαμβανόμενα σχέδια που μπορούν πραγματικά να μετατρέψουν οποιοδήποτε δωμάτιο σε εκπληκτικό έργο τέχνης, γι’ αυτό και ανυπομονούμε να δούμε τις τάσεις και τα μοτίβα που επιφυλάσσει το μέλλον για αυτό το μοναδικό προϊόν.