Γιατί καταλήγετε να αγοράζετε περισσότερα από όσα προγραμματίζατε στο σούπερ μάρκετ;
Πολλοί από εμάς γνωρίζουμε πώς είναι να πηγαίνουμε στο σούπερ μάρκετ και να φεύγουμε με περισσότερα από όσα σκοπεύαμε να αγοράσουμε Ίσως πήρατε πολλά σνακ που φαίνονταν δελεαστικά εκείνη τη στιγμή, ή ίσως αγοράσατε κατά λάθος μία μουστάρδα… πάλι. Αν αυτό σας ακούγεται οικείο, να ξέρετε ότι δεν είστε μόνοι. Είναι σύνηθες να αγοράζετε περισσότερα στο σούπερ μάρκετ, ακόμα κι αν μπαίνετε με μια λίστα με ψώνια. Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους συμβαίνει αυτό, και οι ειδικοί λένε ότι ορισμένοι μπορεί να μην είναι τόσο προφανείς όσο νομίζετε. Δεν είναι μόνο η δύναμη της θέλησης! Υπάρχουν αδιόρατες δυνάμεις που παίζουν ρόλο!
Από τη Μαρία Καλοπούλου
Το πιστεύετε ή όχι, πολλοί από τους λόγους για τους οποίους μπορεί να καταλήξετε να αγοράζετε περισσότερα από όσα προγραμματίζατε κατά τη διάρκεια της εβδομαδιαίας σας επίσκεψης στο σούπερ μάρκετ έχουν να κάνουν με την ψυχική και συναισθηματική κατάσταση στην οποία βρίσκεστε, ενώ ψωνίζετε.
Εδώ, οι ειδικοί αναλύουν γιατί συχνά αγοράζουμε περισσότερα από όσα προγραμματίζαμε, καθώς και τι μπορείτε να κάνετε για να εξαλείψετε αυτή τη δαπανηρή συνήθεια.
1. Ψωνίζετε ενώ πεινάτε
Τα ψώνια, ενώ πεινάτε είναι ένας από τους κύριους λόγους που αγοράζουμε υπερβολικά, εξηγούν οι ψυχολόγοι. Όταν ψωνίζουμε με άδειο στομάχι, ο εγκέφαλός μας επικεντρώνεται στον άμεσο κορεσμό. Μπορεί να πετάμε τη λίστα μας στην άκρη και να αγοράζουμε τρόφιμα παρορμητικά.
Αυτό συμβαίνει επειδή η πείνα εξαντλεί τους γνωστικούς πόρους που απαιτούνται για την αυτορρύθμιση. Ως αποτέλεσμα, οτιδήποτε βρώσιμο γίνεται ξαφνικά πιο ελκυστικό.
2. Έχετε νοοτροπία έλλειψης
Μετά τον COVID-19, πολλοί από εμάς μπορεί να έχουμε νοοτροπία έλλειψης χωρίς καν να το συνειδητοποιούμε. Το ίδιο ισχύει και αν έχετε βιώσει επισιτιστική ανασφάλεια στο παρελθόν, η οποία μπορεί να ενεργοποιήσει μια νοοτροπία «αποθηκεύστε όσο μπορείτε».
Ψυχολογικά, αυτό οφείλεται στην αποφυγή απώλειας, καθώς ο εγκέφαλός μας είναι προγραμματισμένος να αποτρέπει τη μελλοντική έλλειψη, ακόμη και όταν οι προμήθειες είναι σταθερές.
Μια νοοτροπία σπανιότητας μπορεί επίσης να έχει μια γενεαλογική συνιστώσα. Εάν έχετε γονείς ή παππούδες που έχουν ζήσει επισιτιστική ανασφάλεια, οικονομικές δυσκολίες ή πολιτισμικές ιστορίες ένδειας, μπορεί να μεταδώσουν ακούσια το μήνυμα ότι το να έχεις επιπλέον φαγητό σε ετοιμότητα ισοδυναμεί με ασφάλεια, σημειώνουν οι ψυχολόγοι. Ψυχολογικά, η πεποίθηση «καλύτερα να έχεις περισσότερα παρά όχι αρκετά» είναι πραγματική.
3. Σας παρασύρουν οι εκπτώσεις και οι προσφορές
Όταν βλέπουμε μια «τιμή πώλησης» δίπλα σε μια υψηλότερη αρχική τιμή, ο εγκέφαλός μας αγκυροβολεί στον υψηλότερο αριθμό. Αυτή η έκπτωση μοιάζει με νίκη, οπότε δικαιολογούμε την αγορά περισσότερων για να «μεγιστοποιήσουμε το κέρδος».
Ομολογουμένως, τέτοιες εκπτώσεις μπορούν να είναι χρήσιμες όταν αποθηκεύετε βασικά είδη που γνωρίζετε ότι θα χρησιμοποιήσετε (όπως ζυμαρικά ή κατεψυγμένα λαχανικά), αλλά αξίζει να τις προσεγγίσετε με σύνεση.
4. Στον οργανισμό σας υπάρχει καφεΐνη
Ναι, πραγματικά! Όπως σημειώνουν οι ειδικοί, έχει διαπιστωθεί ότι η κατανάλωση ενός καφεϊνούχου ποτού πριν από τα ψώνια οδηγεί σε υψηλότερες παρορμητικές δαπάνες σε σύγκριση με εκείνους που δεν έχουν καταναλώσει καφεϊνούχα ποτά.
Η καφεΐνη είναι ένα διεγερτικό που αυξάνει την ενέργεια, την εγρήγορση και την ντοπαμίνη, κάτι που μπορεί να σας κάνει να νιώθετε πιο προσανατολισμένοι στην ανταμοιβή. Αυτή η κατάσταση συχνά αυξάνει την παρορμητικότητα κι έτσι κάνουμε αυθόρμητες αγορές που μας φαίνονται πιο ελκυστικές.
5. Νιώθετε στρες ή άγχος
Εάν νιώθετε στρες, κούραση, απογοήτευση ή λύπη, η προσθήκη επιπλέον πραγμάτων στο καλάθι σας (ειδικά είδη διαφορετικά ή πολυτελείας όπως γλυκά, σνακ ή κεριά) θα σας κάνει να νιώσετε καλά επειδή ο εγκέφαλός σας λαμβάνει μια ώθηση ντοπαμίνης, επισημαίνει η ψυχολογία.
Επιπλέον, εάν η ψυχική σας κατάσταση είναι χαοτική, η παροχή ενός γεμάτου καλαθιού με ψώνια για τον εαυτό σας μπορεί να αντιπροσωπεύει προβλεψιμότητα, έλεγχο και βεβαιότητα όταν όλα τα άλλα φαίνονται ασταθή.
Ο εγκέφαλος λατρεύει να δημιουργεί βεβαιότητα και προβλεψιμότητα επειδή αυτός είναι ένας από τους τρόπους με τους οποίους είναι προγραμματισμένος να σας κρατά ασφαλείς.
6. Είναι σαν μια δόση ντοπαμίνης
Η αγορά τροφίμων ενεργοποιεί μια μικρή ανταμοιβή ντοπαμίνης επειδή προσβλέπουμε στην ευχαρίστηση να το φάμε αργότερα. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα όταν πεινάτε ήδη (βλ.: παραπάνω).
Δυστυχώς, αυτή η άμεση ψυχολογική ανταμοιβή μπορεί να υπερισχύσει μακροπρόθεσμων παραγόντων όπως ο προϋπολογισμός ή η σπατάλη τροφίμων.
7. Δεν ελέγχετε πρώτα το ψυγείο σας
Υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να έχετε υλικά για να φτιάξετε ένα γεύμα – ή τουλάχιστον, έχετε τα βασικά – στο ψυγείο ή στο ντουλάπι σας. Αλλά αν έχετε την τάση να ψωνίζετε χωρίς να ελέγχετε πρώτα, δεν θα ξέρετε τι έχετε διαθέσιμο. Έτσι, είναι πιο πιθανό να αγοράσετε πράγματα που δεν χρειάζεστε πραγματικά.
Συμβουλές για να αποφύγετε την υπερβολική αγορά στο παντοπωλείο
Οι επιπλέον αγορές τροφίμων συμβαίνει και στους καλύτερους από εμάς. Αν θέλετε να κόψετε αυτή τη συνήθεια (ή τουλάχιστον, να εξασκηθείτε στη μείωση της κατανάλωσης), λάβετε υπόψη αυτές τις συμβουλές, ώστε (ελπίζουμε) να αγοράζετε λιγότερα από εδώ και εμπρός.
Φάτε πριν πάτε: Αποφύγετε τα ψώνια με άδειο στομάχι όποτε είναι δυνατόν. Είναι ένας απλός αλλά αποτελεσματικός τρόπος για να περιορίσετε τις παρορμητικές δαπάνες που τροφοδοτούνται από την πείνα και τις λιγούρες.
Ελέγξτε πρώτα την κουζίνα σας: Πριν πάτε στο σούπερ μάρκετ, «ψωνίστε» από το ψυγείο και το ντουλάπι σας. Αυτό θα διασφαλίσει ότι δεν αγοράζετε πράγματα που ήδη έχετε. Μπορεί επίσης να μεγιστοποιήσει την αξία των χρημάτων που ξοδεύετε σε τρόφιμα και να υποστηρίξει τις στοχευμένες αγορές.
Φτιάξτε μια λίστα: Μόλις κάνετε έλεγχο στην κουζίνα σας, φτιάξτε μια λίστα με τα ψώνια σας – και τηρήστε την. Αυτό θα απαιτήσει λίγη εξάσκηση, αλλά με την πάροδο του χρόνου, θα γίνει πιο εύκολο να την ακολουθήσετε.
Κάντε συχνές παύσεις ενώ ψωνίζετε: Δημιουργήστε μια συνήθεια «σταμάτα και σκέψου» πριν προσθέσετε είδη στο καλάθι σας. Μπορείτε να εφαρμόσετε και απλούς κανόνες, όπως να περιμένετε μέχρι το τέλος των αγορών σας για να προσθέσετε είδη που δεν βρίσκονται στη λίστα σας.
Αυτή η παύση διακόπτει τις παρορμητικές αγορές και δίνει στον εγκέφαλό σας χρόνο να μεταβεί από αυτόματες, βασισμένες σε ανταμοιβές αποφάσεις σε πιο συνειδητές επιλογές.
