Πώς η αρωματοποιία συμφιλιώθηκε με τα «απορρίμματα» και ο ρόλος της Τεχνητής Νοημοσύνης
Αν ρωτήσετε έναν αρωματοποιό προς τα πού οδεύει ο κλάδος, θα λάβετε δύο απαντήσεις που μοιάζουν να ανήκουν σε διαφορετικούς αιώνες. Η μία παραπέμπει στο εργαστήριο, όπου μια εταιρεία Τεχνητής Νοημοσύνης δημιουργεί μόρια που δεν υπήρξαν ποτέ στο παρελθόν. Η άλλη παραπέμπει στον σωρό της κομποστοποίησης, όπου η βιομηχανία μαθαίνει να παράγει αρώματα από υλικά που παλαιότερα πετούσε στα σκουπίδια. Και οι δύο προσεγγίσεις προσελκύουν σημαντικά κεφάλαια και στοχεύουν στο ίδιο πράγμα: Να βρεθεί μια εναλλακτική λύση πέρα από τον περιορισμένο και δαπανηρό κατάλογο λουλουδιών στον οποίο βασίζεται ο κλάδος εδώ και αιώνες.
Από τη Μαρία Καλοπούλου
Η προσέγγιση που βασίζεται στο εργαστήριο έλαβε την πιο ηχηρή ψήφο εμπιστοσύνης τον περασμένο Φεβρουάριο, όταν η Osmo —μια εταιρεία ψηφιακής οσφρητικής τεχνολογίας που ιδρύθηκε από τον πρώην ερευνητή της Google, Alex Wiltschko— ολοκλήρωσε έναν γύρο χρηματοδότησης ύψους 70 εκατομμυρίων δολαρίων.
Από τον δοκιμαστικό σωλήνα στον κάδο απορριμμάτων
«Η όσφρηση είναι ο τρόπος με τον οποίο ο εγκέφαλός μας λαμβάνει δείγματα από τη χημική πτυχή της πραγματικότητας· τα μόρια αυτά εισέρχονται στη μύτη μας και στη συνέχεια απορρίπτονται», δήλωσε ο Alex Wiltschko.
Η κεντρική ιδέα της Osmo είναι ότι το λογισμικό μπορεί πλέον να «διαβάζει» αυτά τα μόρια, να προβλέπει την οσμή τους και να σχεδιάζει σκόπιμα νέα μόρια. Αυτό που προσφέρει ο Wiltschko στους αρωματοποιούς είναι συστατικά που δεν υπάρχουν ακόμη — πολλά εκ των οποίων είναι φθηνότερα και ασφαλέστερα από εκείνα που χρησιμοποιούνται σήμερα.
«Καθώς η τεχνολογία της ψηφιακής όσφρησης εξελίσσεται, πιστεύουμε ότι θα διευρύνει σημαντικά την παλέτα των ασφαλών και βιώσιμων αρωματικών συστατικών που έχουν στη διάθεσή τους οι αρωματοποιοί», ανέφερε.
Οι αρωματοποιοί που διαμορφώνουν το μέλλον του κλάδου κινούνται ταυτόχρονα σε δύο άκρα: Από τη μία σχεδιάζουν μόρια με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης και από την άλλη ανακτούν αρωματικά στοιχεία από υπολείμματα μήλων και μαραμένα τριαντάφυλλα.
Οι αρωματοποιοί συχνά αντιδρούν επιφυλακτικά όταν κάποιος ειδικός στην τεχνολογία μιλά για την «παλέτα» τους, γι’ αυτό ο Wiltschko προλαμβάνει αυτή την εύλογη ανησυχία.
«Η τεχνητή νοημοσύνη λειτουργεί περισσότερο ως ένα ισχυρό δημιουργικό εργαλείο — όπως ακριβώς τα ηλεκτρικά εργαλεία μεταμόρφωσαν την ξυλουργική», εξηγεί. «Ενισχύει τις δυνατότητες των αρωματοποιών, δεν τους αντικαθιστά».
Η Osmo απευθύνεται σε οίκους αρωμάτων και όχι σε καταναλωτές. Έτσι, ενώ το όνομά της μπορεί να γίνει γνωστό, το προϊόν της δεν πρόκειται ποτέ να εμφανιστεί σε κάποιο ράφι καταστήματος.
Στο άλλο άκρο του φάσματος, η Givaudan, ο μεγαλύτερος οίκος αρωμάτων, έχει δημιουργήσει μια σειρά συστατικών αξιοποιώντας υλικά που άλλοι κλάδοι απορρίπτουν. Οι αρωματοποιοί της περιγράφουν αυτά τα παραπροϊόντα όχι ως συμβιβασμό, αλλά ως ένα «δώρο» για την όσφρηση.
«Πέρα από τον αναμφισβήτητο αντίκτυπο στην Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη, τα συστατικά που προκύπτουν από την αξιοποίηση αποβλήτων εμπλουτίζουν επίσης την παλέτα του αρωματοποιού με νέες νότες», δήλωσε ο Gaël Montero, αρωματοποιός της Givaudan.
«Το δικό μας “cistus NeoAbsolute” (απόλυτη ουσία κίστου) έχει πιο μελένια μυρωδιά και λιγότερο δερματώδη χαρακτήρα, ενώ το ‘eucalyptus NeoAbsolute” (απόλυτη ουσία ευκαλύπτου) είναι εξαιρετικό: πολύ πιο θερμό, ρητινώδες και με κεχριμπαρένιες νότες σε σύγκριση με το παραδοσιακό έλαιο ευκαλύπτου».
Τα ανακτημένα υλικά μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για ένα άρωμα πραγματικά πολυτελούς χαρακτήρα. Οι οίκοι που στρέφονται σε τέτοια συστατικά ποντάρουν στο ότι οι καταναλωτές θα αγκαλιάσουν την ιστορία που κρύβεται πίσω από αυτά.
Η τάση αυτή παρατηρείται σε όλους τους μεγάλους οίκους. Στην IFF, έναν ακόμη γίγαντα της αρωματοποιίας, χρησιμοποιούν ροκανίδια βελανιδιάς που προέρχονται από την κατασκευή βαρελιών για κονιάκ.
Το συγκεκριμένο παραπροϊόν -αφού υποβλήθηκε σε απανθράκωση και εκχύλιση με διοξείδιο του άνθρακα- μετατράπηκε σε ένα «ξυλώδες, γλυκό, καπνιστό άρωμα με νότες βανίλιας και ρουμιού.
Ο κατάλογος της Givaudan βασίζεται στην ίδια λογική: ένα έλαιο μήλου που εξάγεται από τα υπολείμματα της πολπώδους μάζας κατά την παραγωγή χυμού, ένα απόλυτο έλαιο τριαντάφυλλου που λαμβάνεται από μαραμένα πέταλα, καθώς και μια ξυλώδης νότα με την ονομασία “Akigalawood”, η οποία δημιουργήθηκε μέσω βιοτεχνολογίας από κλάσματα πατσουλί που παλαιότερα θα κατέληγαν στα σκουπίδια.
Τι ωθεί την αρωματοποιία να επανεφεύρει τα συστατικά της
Και στις δύο αυτές προσεγγίσεις υποβόσκει ένα πρόβλημα εφοδιασμού, το οποίο επιδεινώνεται διαρκώς. Ένα μεγάλο μέρος της υψηλής αρωματοποιίας εξακολουθεί να βασίζεται σε λουλούδια που συλλέγονται κατά τόνους.
Απαιτούνται περίπου 400 κιλά πέταλα τριαντάφυλλου Centifolia για την παραγωγή ενός και μόνο κιλού «συμπυκνώματος», καθώς και περίπου 700 κιλά γιασεμί —που συλλέγεται με το χέρι, με αναλογία περίπου 8.000 άνθη ανά κιλό— για την παραγωγή ενός κιλού «απόλυτης ουσίας» (absolute).
Κάθε τέτοιο χωράφι είναι εκτεθειμένο στις καιρικές συνθήκες, στο κόστος της γης και στον μόχθο ανθρώπων που είναι πρόθυμοι να εργαστούν πριν από την αυγή.
Αντιθέτως, ένα μόριο που σχεδιάζεται στο Νιου Τζέρσεϊ ή μια αρωματική νότα που ανακτάται από τα υπολείμματα μιας διαδικασίας έκθλιψης προσφέρει έναν τρόπο να μειωθεί, έστω και λίγο, αυτή η εξάρτηση.
Η ζήτηση συνεχίζει να αυξάνεται. Η εταιρεία Grand View Research αποτίμησε την αγορά αρωμάτων σε σχεδόν 59 δισεκατομμύρια δολάρια για το 2025 και προβλέπει ότι έως το 2033 το μέγεθός της θα αγγίξει τα 90 δισεκατομμύρια δολάρια.
Αυτή η ανάπτυξη απαιτεί την προμήθεια πρώτων υλών από κάπου. Πλέον, οι άνθρωποι έχουν μια «γκαρνταρόμπα» αρωμάτων. Διαθέτουν διαφορετικά αρώματα για διαφορετικές περιστάσεις, διαθέσεις και διαφορετικές εποχές του χρόνου. Ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι αλληλεπιδρούν με τα αρώματα έχει αλλάξει.
