5 σημάδια ότι βρίσκεστε σε κατάσταση επιβίωσης, ακόμα κι αν η ζωή σας φαίνεται μια χαρά

Είτε η δουλειά έχει γίνει υπερβολικά απαιτητική το τελευταίο διάστημα, είτε αντιμετωπίζετε μια διαπροσωπική σύγκρουση με ένα αγαπημένο πρόσωπο, είτε απλώς έχετε χιλιάδες εκκρεμότητες και καθόλου ψυχικά αποθέματα για να τις διαχειριστείτε, είναι εύκολο να νιώθετε ότι μόλις και μετά βίας κρατιέστε στην επιφάνεια. Πώς όμως μπορείτε να ξέρετε αν έχετε όντως περάσει σε κατάσταση επιβίωσης; Δεν είναι πάντα προφανές! Πέντε κοινά σημάδια που πρέπει να προσέχετε, καθώς και τρόπους για να επιστρέψετε σε μια κατάσταση εσωτερικής ισορροπίας.

Από τη Νικολέτα Γιαννοπούλου

Ακόμα κι αν εξωτερικά όλα φαίνονται να πηγαίνουν καλά, μπορεί εσωτερικά να δυσκολεύεστε και να νιώθετε ότι όλα αυτά είναι υπερβολικά πολλά. Όταν συμβαίνει αυτό, τείνουμε να μπαίνουμε σε κατάσταση επιβίωσης: βγάζουμε εις πέρας τη μέρα με πείσμα, κλείνουμε τα μάτια σε οτιδήποτε άλλο και κάνουμε ό,τι περνάει από το χέρι μας για να τα καταφέρουμε, χωρίς να προσθέτουμε επιπλέον άγχος στο ήδη επιβαρυμένο πρόγραμμά μας.

5 σημάδια ότι βρίσκεστε σε κατάσταση επιβίωσης

1. Απώλεια μνήμης

Αν έχετε πιάσει ποτέ τον εαυτό σας να διηγείται μια ιστορία και ξαφνικά να ξεχνάει πού ήθελε να καταλήξει, ή αν χάνετε το κινητό ή τα κλειδιά σας 20 φορές την ημέρα, αυτό μπορεί να είναι σημάδι ότι ο εγκέφαλός σας έχει εξαντληθεί.

Επειδή ο εγκέφαλος εστιάζει στον εντοπισμό πιθανών απειλών και απαιτήσεων, αφιερώνει λιγότερη ενέργεια στη λειτουργική μνήμη, την προσοχή, τον σχεδιασμό και τις εκτελεστικές λειτουργίες.

Αυτό μπορεί να εκδηλώνεται με το να μπαίνετε σε ένα δωμάτιο και να ξεχνάτε τον λόγο, να χάνετε τη ροή της σκέψης σας, να ξεχνάτε ραντεβού ή να χάνετε συνεχώς το κινητό σας.

2. Αφύπνιση με «άγχος των 3 π.μ.»

Αν και όλοι ξυπνάμε κατά τη διάρκεια της νύχτας πού και πού, το να ξυπνάτε συστηματικά και να δυσκολεύεστε να ξανακοιμηθείτε (επειδή ο εγκέφαλός σας ενεργοποιείται αμέσως) δεν είναι φυσιολογικό.

Πέφτεις για ύπνο το βράδυ σωματικά εξαντλημένος, αλλά το μυαλό σου δεν «κλείνει» ποτέ εντελώς, και στη συνέχεια ξυπνάς με άγχος ή ανησυχία για διάφορα ζητήματα ή με τη σκέψη να τρέχει σε λίστες εκκρεμοτήτων. Όλα αυτά εκλαμβάνονται ως απειλή και ενεργοποιούν το συμπαθητικό νευρικό σύστημα.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, μέσα στη νύχτα είναι η στιγμή που τείνουν να αναδύονται οι μεγαλύτερες ανησυχίες. Τα άτομα που βιώνουν επαγγελματική εξουθένωση συχνά νιώθουν φόβο ή αποστροφή για τη δουλειά τους και αναρωτιούνται πώς θα καταφέρουν να φτάσουν σε ηλικία συνταξιοδότησης κάνοντας αυτό που κάνουν τώρα.

3. Ευερεθιστότητα

Παρατηρείτε ότι γίνεστε λίγο πιο οξύθυμη τελευταία, ακόμα και χωρίς να το θέλετε; Όταν βρίσκεστε σε κατάσταση εξουθένωσης και το νευρικό σύστημα υπολειτουργεί ή παρουσιάζει ανισορροπία, είναι πιθανό να χάνετε πιο εύκολα την ψυχραιμία σας.

Όταν βιώνουμε έντονο στρες, η αμυγδαλή μας (το «σύστημα ανίχνευσης απειλών» του εγκεφάλου) μπορεί να γίνει πιο αντιδραστική, ενώ ο προμετωπιαίος φλοιός (το κέντρο ρύθμισης και λήψης αποφάσεων του εγκεφάλου) υποχωρεί στο παρασκήνιο.

Καταστάσεις που παλαιότερα προκαλούσαν μικρή ενόχληση, τώρα μπορεί να σε κάνουν να εκραγείς. Ουσιαστικά, αντί να ξεκινάτε από το μηδέν και να φτάνετε στο πέντε, μπορεί να βρίσκεστε ήδη στο έξι, οπότε μια μικρή αναποδιά σας ωθεί στα άκρα, φτάνοντάς σας στο δέκα!

4. Εμμονή σε αρνητικά συναισθήματα

Αν βρίσκεστε σε κατάσταση επιβίωσης, ίσως διαπιστώσετε ότι εστιάζετε υπερβολικά σε αρνητικά συναισθήματα. Όταν κάποιος βρίσκεται σε κατάσταση επιβίωσης, τείνει να εγκλωβίζεται σε αισθήματα άγχους, πίεσης και υπερφόρτωσης. Υπάρχουν ελάχιστα θετικά συναισθήματα.

Και παρόλο που είναι φυσιολογικό να βιώνουμε τέτοια συναισθήματα κατά καιρούς, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η εμμονή σε αυτά για μεγάλο χρονικό διάστημα μπορεί να οδηγήσει σε χρόνιο στρες και άλλα προβλήματα υγείας.

5. Ανάγκη για έλεγχο

Όταν όλα τα υπόλοιπα στη ζωή σας φαντάζουν χαοτικά, ίσως νιώθετε την ανάγκη να ελέγχετε περισσότερο τις καταστάσεις, προκειμένου να εξαλείψετε πιθανές απειλές.

Κάποιος που συνήθως είναι αρκετά χαλαρός μπορεί να αρχίσει να εκδηλώνει τάσεις τελειομανίας ή να νιώθει την ανάγκη να γίνονται όλα ακριβώς όπως έχουν σχεδιαστεί.

Αυτό δεν αποτελεί απαραίτητα προσπάθεια ελέγχου των άλλων ανθρώπων, αλλά προσπάθεια δημιουργίας προβλεψιμότητας. Όταν μπορούμε να προβλέψουμε τι πρόκειται να συμβεί, η κατάσταση είναι πολύ λιγότερο απειλητική.

Πώς να βγείτε από την κατάσταση επιβίωσης

Είστε έτοιμοι να βγείτε από την κατάσταση επιβίωσης; Όταν νιώθετε ότι έχετε φτάσει στα όριά σας, η εφαρμογή μιας διαδικασίας «P.S. Reset» (ή αλλιώς «παρασυμπαθητική επαναφορά») μπορεί να σας βοηθήσει να ρυθμίσετε το νευρικό σας σύστημα σε λιγότερο από ένα λεπτό. Ακολουθούν τα βήματα:

• Πείτε στον εαυτό σας: «Είμαι ασφαλής».
• Πάρτε μερικές βαθιές ανάσες, εισπνέοντας από τη μύτη και εκπνέοντας από το στόμα.
• Παρατηρήστε τι υπάρχει γύρω σας, λέγοντας: Βλέπω… Ακούω… Νιώθω…
• Επαναλάβετε στον εαυτό σας: «Είμαι ασφαλής».

Αυτή η μέθοδος είναι αποτελεσματική στο να βοηθά τους ανθρώπους να βγουν από την κατάσταση επιβίωσης «μάχης ή φυγής», κατά την οποία είναι ενεργοποιημένο το συμπαθητικό νευρικό σύστημα και να μεταβούν στη λειτουργία του παρασυμπαθητικού νευρικού συστήματος.