Το «συναισθηματικό hangover» είναι πιο συχνό από όσο νομίζετε – Πώς να συνέλθετε;
Τα hangover δεν σχετίζονται πάντα με το αλκοόλ! Αν νιώθετε εντελώς εξαντλημένοι την επομένη ενός σημαντικού συναισθηματικού γεγονότος, ίσως έχετε βιώσει ένα «συναισθηματικό hangover». Παρακάτω, ψυχολόγοι εξηγούν γιατί συμβαίνουν τα συναισθηματικά hangover και πώς να ανακάμψετε γρηγορότερα, ώστε να νιώσετε και πάλι ο καλύτερος εαυτός σας.
Από τη Νικολέτα Γιαννοπούλου
Ουσιαστικά, ανεξάρτητα από το αν τα συναισθήματα ήταν θετικά ή αρνητικά (π.χ. ο γάμος του κολλητού σας ή ένας έντονος καβγάς με τον/τη σύντροφό σας), η βίωση έντονων συναισθημάτων μπορεί να σας αφήσει συναισθηματικά (και σωματικά) εξαντλημένους την επόμενη μέρα, θυμίζοντας το hangover από την υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ.
Γιατί συμβαίνουν τα συναισθηματικά hangover
Η βίωση έντονων συναισθημάτων ενεργοποιεί το νευρικό μας σύστημα και μας ωθεί σε κατάσταση αυτοπροστασίας, η οποία «προσαρμόζει συνεχώς την εγρήγορση, τον καρδιακό ρυθμό, την αναπνοή, τη μυϊκή ένταση και την προσοχή μας ως απόκριση σε όσα συμβαίνουν», λένε οι ψυχολόγοι.
Η παραμονή σε αυτή την κατάσταση για μεγάλο χρονικό διάστημα καταναλώνει πολλή ενέργεια και, για τα άτομα που δεν είναι συνηθισμένα να «βιώνουν συχνά ή έντονα συναισθήματα», το hangover μπορεί να είναι ακόμη πιο έντονο.
«Τα έντονα συναισθήματα απαιτούν επίσης περισσότερη ενέργεια για τη διαχείριση ή τη ρύθμισή τους», εξηγούν οι ειδικοί. Σε μια δύσκολη συζήτηση, για παράδειγμα, μπορεί να εκφράσετε τα συναισθήματά σας (π.χ. να κλάψετε ή να φωνάξετε), αλλά ίσως θέλετε επίσης να ακούσετε και να συγκρατήσετε τα συναισθήματά σας για να δώσετε προσοχή στον συνομιλητή σας.
Όλα αυτά απαιτούν προσπάθεια, πράγμα που σημαίνει ότι τόσο η βίωση του συναισθήματος όσο και η προσπάθεια διαχείρισής του καταναλώνουν ενέργεια.
Σημειώστε επίσης ότι οι δύσκολες συζητήσεις συνήθως συνοδεύονται από μια συναισθηματική προετοιμασία ή συσσώρευση έντασης, η οποία μπορεί επίσης να είναι εξαντλητική.
«Οι δύσκολες συζητήσεις συνήθως δεν προκύπτουν ξαφνικά από το πουθενά· συμβαίνουν αφού έχουμε αγωνιστεί και αγχωθεί για το τι θα πούμε και πώς θα το πούμε», εξηγεί η ψυχολογία.
Έτσι, η σωματική ένταση που συνοδεύει την αναμονή των συναισθημάτων συσσωρεύεται πολύ πριν από την ίδια τη δύσκολη συζήτηση. Αυτή η συσσώρευση έντασης μπορεί να συμβεί μετά από οποιοδήποτε συναισθηματικά φορτισμένο γεγονός και, όταν αυτό ολοκληρωθεί, ενδέχεται να νιώθετε ιδιαίτερα εξαντλημένοι. Πιθανότατα καταναλώνετε επίσης επιπλέον ενέργεια επεξεργαζόμενοι το γεγονός, όσα ειπώθηκαν και πώς νιώσατε γι’ αυτό.
Ο εγκέφαλός μας μπορεί να συνεχίσει να επεξεργάζεται γεγονότα ακόμα και αφού αυτά έχουν τελειώσει, αναπαράγοντας συζητήσεις και ερμηνεύοντας τις αντιδράσεις των άλλων, στην προσπάθειά του να κατανοήσει τι σήμαινε η εμπειρία για εμάς και για τους γύρω μας.
Αν το γεγονός συνοδεύτηκε από έλλειψη ύπνου, κατανάλωση αλκοόλ, έλλειψη τροφής ή έντονο θόρυβο (ουσιαστικά οποιονδήποτε άλλον εξωτερικό ή εσωτερικό στρεσογόνο παράγοντα), τότε το συναισθηματικό φορτίο είναι μεγαλύτερο και ο κίνδυνος εμφάνισης «συναισθηματικού hangover» αυξάνεται.
Γιατί τα ευχάριστα γεγονότα μπορούν επίσης να προκαλέσουν συναισθηματική εξάντληση
Ο λόγος για τον οποίο τα έντονα θετικά συναισθήματα μπορούν να προκαλέσουν την ίδια συναισθηματική εξάντληση με τα έντονα αρνητικά, είναι ότι και τα δύο είδη συναισθημάτων ενεργοποιούν το νευρικό σύστημα με τον ίδιο τρόπο.
Ο ενθουσιασμός και η προσμονή απαιτούν από εμάς να είμαστε σε εγρήγορση και να ανταποκρινόμαστε στα ερεθίσματα. Το σώμα αντιδρά με τον ίδιο τρόπο τόσο στον ενθουσιασμό όσο και στον φόβο, και ο νους είναι αυτός που ερμηνεύει ποιο από τα δύο συμβαίνει.
Ακόμη και ένα φαινομενικά χαρούμενο δείπνο μπορεί να απαιτεί από ένα άτομο να συνομιλεί με πολλά μέλη της οικογένειας, να ασχολείται με την προετοιμασία του φαγητού, να οργανώνει τα δώρα και να βιώνει ενθουσιασμό και συναισθηματική ασφάλεια με αγαπημένα πρόσωπα· ωστόσο, όλη αυτή η διαδικασία εξακολουθεί να απαιτεί ενεργοποίηση του νευρικού συστήματος.
Πώς να αναρρώσετε ταχύτερα από το συναισθηματικό hangover
Το πρώτο βήμα για την ανάρρωση από το συναισθηματικό hangover είναι η εξάσκηση στο να μοιραζόμαστε συχνότερα συναισθήματα «χαμηλής έντασης» (ή λιγότερο έντονα).
Όταν επιτρέπουμε στον εαυτό μας να βιώνει και να μοιράζεται συναισθήματα χαμηλής έντασης, αυτά δεν διογκώνονται υπερβολικά. Όπως ακριβώς η κατανάλωση ενός ποτού δεν προκαλεί hangover στους περισσότερους ανθρώπους, έτσι και το μοίρασμα πραγματικών αλλά λιγότερο έντονων συναισθημάτων δεν οδηγεί σε τέτοια κατάσταση.
Ένας άλλος τρόπος είναι να φροντίζετε ιδιαίτερα τον εαυτό σας, τόσο πριν όσο και μετά από αυτά τα σημαντικά συναισθηματικά γεγονότα. Αν γνωρίζετε ότι είναι πιθανό να βιώσετε έντονα συναισθήματα, προσπαθήστε να κοιμηθείτε, να φάτε και να κάνετε κάτι ευχάριστο εκ των προτέρων (π.χ. να δείτε μια αγαπημένη εκπομπή) ώστε να αναπληρώσετε τα συναισθηματικά σας αποθέματα.
Στη συνέχεια, αφού βιώσετε ένα έντονο συναίσθημα, ανακτήστε την ενέργειά σας με ύπνο, φαγητό και νερό (δηλαδή, φροντίζοντας το σώμα σας).
Οι ψυχολόγοι συνιστούν επίσης να δείχνετε συμπόνια στον εαυτό σας καθώς επεξεργάζεστε αυτά τα συναισθήματα. Υπενθυμίστε στον εαυτό σας ότι τα συναισθήματα είναι φυσιολογικά και ότι είναι εντάξει να τα νιώθετε.
Το να ονομάζετε απλώς το συναίσθημα λέγοντας κάτι όπως «Ουφ, κουράστηκα από αυτή τη θλίψη και το κλάμα, αλλά χαίρομαι που τα έβγαλα από μέσα μου», είναι λιγότερο σκληρό από το να λέτε «Δεν έπρεπε να κλάψω· θα έπρεπε να μπορώ να συγκρατηθώ». Η δεύτερη προσέγγιση είναι πιθανό να προκαλέσει ένα δευτερογενές συναίσθημα, ενώ η πρώτη δείχνει συμπόνια.
