Μελέτη: Οι γυναίκες διαθέτουν υψηλότερη συναισθηματική νοημοσύνη από τους άνδρες – αλλά γιατί;

Ποιον φέρνετε στο μυαλό σας όταν σκέφτεστε κάποιον με υψηλή συναισθηματική νοημοσύνη; Κάποιον που μπορεί να «διαβάσει» την ατμόσφαιρα σε έναν χώρο, να εκτονώσει μια διαφωνία και να ξέρει ακριβώς τι να πει όταν ένας φίλος περνά δύσκολα; Για πολλούς ανθρώπους, αυτό το άτομο είναι γυναίκα. Πρόκειται για μια τόσο διαδεδομένη πεποίθηση, που η εκλαϊκευμένη ψυχολογία την αντιμετωπίζει ως δεδομένο.

Γράφουν οι: Mary M. Hausfeld, Επίκουρη Καθηγήτρια Διοίκησης, Πανεπιστήμιο του Limerick και Jochen Menges Διευθυντής του Κέντρου Ηγεσίας για το Μέλλον της Εργασίας, Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης

Αποφασίσαμε να εξετάσουμε κατά πόσο ισχύει αυτή η υπόθεση. Η νέα μας μελέτη –την οποία συντόνισε η Dr. Vera Hampel και συνέγραψε από κοινού με τον Leon Bach– εξέτασε έρευνες σχεδόν τριών δεκαετιών, από το 1995 έως το 2023, σε 76 χώρες και με τη συμμετοχή περισσότερων από 600.000 ατόμων.

Θέλαμε να απαντήσουμε σε ένα απλό ερώτημα: Είναι άραγε οι γυναίκες όντως πιο συναισθηματικά νοήμονες από τους άνδρες; Η σύντομη απάντηση είναι ναι: Κατά μέσο όρο, οι γυναίκες συγκεντρώνουν υψηλότερη βαθμολογία.

Ωστόσο, το πιο ουσιαστικό εύρημα αφορά το είδος της συναισθηματικής νοημοσύνης στο οποίο φαίνεται να υπερέχουν οι γυναίκες, καθώς και το πιθανό κόστος που αυτό συνεπάγεται για τα άτομα που το διαθέτουν.

Τι είναι η συναισθηματική νοημοσύνη

Συναισθηματική νοημοσύνη είναι η ικανότητα αναγνώρισης, κατανόησης και ρύθμισης των συναισθημάτων –τόσο των δικών μας όσο και των άλλων. Όταν εξετάσαμε κάθε επιμέρους στοιχείο της συναισθηματικής νοημοσύνης, διαπιστώσαμε ότι το γυναικείο πλεονέκτημα εντοπίζεται κυρίως στο σκέλος που αφορά τα «συναισθήματα των άλλων».

Αυτό σημαίνει να αντιλαμβάνεσαι τι νιώθει κάποιος άλλος, να κατανοείς τους λόγους και να τον βοηθάς να διαχειριστεί το συναίσθημά του.

Φανταστείτε ένα παιδί που ξεσπά σε κλάματα, έναν συνάδελφο που αποσύρεται σιωπηλός αφού απορρίφθηκε η ιδέα του σε μια σύσκεψη, ή μια διαπραγμάτευση που γίνεται τεταμένη.

Πολλοί άνδρες διαπρέπουν σε αυτό, ενώ πολλές γυναίκες όχι. Πρόκειται για μέσους όρους που προκύπτουν από εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους, όχι για προβλέψεις που αφορούν το συγκεκριμένο άτομο που έχετε απέναντί ​​σας.

Οφείλεται αυτή η διαφορά αποκλειστικά στη βιολογία;

Δεν μπορούμε να αποκλείσουμε εντελώς τους βιολογικούς ή ορμονικούς παράγοντες. Ωστόσο, δύο μοτίβα στα δεδομένα μας υποδεικνύουν κάτι διαφορετικό.

Το γυναικείο πλεονέκτημα είναι πολύ μικρότερο στα παιδιά απ’ ό,τι στους ενήλικες, ενώ η διαφορά αυτή τείνει να μειώνεται κατά τη διάρκεια των τριών δεκαετιών που καλύπτουν τα δεδομένα μας.

Αυτό δεν είναι κάτι που θα περίμενε κανείς από ένα χαρακτηριστικό που είναι προκαθορισμένο κατά τη γέννηση. Αν και τα δεδομένα της μελέτης μας δεν μπορούν να προσδιορίσουν τους ακριβείς λόγους για τους οποίους προκύπτουν αυτές οι διαφορές, το συγκεκριμένο μοτίβο συνάδει με αυτό που θα ανέμενε κανείς για κάτι που διαμορφώνεται μέσω της εξάσκησης.

Υπάρχει, μάλιστα, και μια εύλογη πηγή για αυτή την εξάσκηση. Άλλες έρευνες έχουν δείξει ότι οι γονείς χρησιμοποιούν ένα ευρύτερο λεξιλόγιο συναισθηματικών όρων όταν απευθύνονται στις κόρες τους σε σχέση με τους γιους τους.

Οι γονείς ενθαρρύνουν συχνότερα τα κορίτσια να στοχάζονται πάνω στα συναισθήματά τους και να τα εκφράζουν με λόγια. Αντιθέτως, τα αγόρια κατευθύνονται συχνότερα προς τη διαχείριση των συναισθημάτων μέσω της καταστολής τους.

Οι αδελφές τους, από την άλλη, ενθαρρύνονται να επεξεργάζονται τα συναισθήματά τους σε αλληλεπίδραση με άλλους ανθρώπους – πρόκειται ακριβώς για το είδος της κοινωνικής και συναισθηματικής δεξιότητας στην οποία, όπως δείχνουν τα δεδομένα μας, οι γυναίκες υπερέχουν.

Με απλά λόγια, τα κορίτσια φαίνεται να εξασκούνται περισσότερο στην ανάγνωση και την ανταπόκριση στα συναισθήματα των άλλων, ήδη από πολύ μικρή ηλικία.

Όπως συμβαίνει με κάθε δεξιότητα που καλλιεργείται μέσω της επανάληψης —είτε πρόκειται για την εκμάθηση μιας νέας γλώσσας είτε για την εκμάθηση ενός μουσικού οργάνου— όσο περισσότερο εξασκείσαι, τόσο πιο φυσική γίνεται η διαδικασία.

Μάλιστα, μια μετα-ανάλυση 58 μελετών, που διεξήχθη το 2019, κατέδειξε ότι η συναισθηματική νοημοσύνη μπορεί να καλλιεργηθεί. Το φύλο δεν φάνηκε να επηρεάζει την αποτελεσματικότητα της εκμάθησης τρόπων για την ενίσχυση της συναισθηματικής νοημοσύνης.

Αυτά είναι καλά νέα. Αν η συναισθηματική νοημοσύνη είναι μια δεξιότητα που μπορεί να αναπτυχθεί —και όχι ένα στατικό χαρακτηριστικό—, τότε το χάσμα μεταξύ των φύλων δεν αποτελεί πεπρωμένο. Αυτό σημαίνει ότι και οι άνδρες μπορούν να επωφεληθούν από αυτές τις δεξιότητες, για παράδειγμα σε διαπραγματεύσεις ή στον εργασιακό χώρο.

Υπάρχει, ωστόσο, και μια λιγότερο ευχάριστη προέκταση. Αν το πλεονέκτημα που διαθέτουν οι γυναίκες σε αυτόν τον τομέα δεν αναγνωρίζεται ως δεξιότητα, αλλά αντιμετωπίζεται απλώς ως «το πώς είναι οι γυναίκες», τότε είναι πολύ εύκολο να θεωρηθεί δεδομένο.

Η συνάδελφος που είναι ικανή να εκτονώνει την ένταση καταλήγει να είναι το άτομο από το οποίο όλοι περιμένουν διαρκώς να το κάνει. Μια ικανότητα μετατρέπεται σιωπηρά σε υποχρέωση: Μία υποχρέωση, μάλιστα, που παραμένει απλήρωτη και χωρίς καμία επιβράβευση.

Αυτό συμβαίνει καθημερινά στον εργασιακό χώρο. Οι οργανισμοί επωφελούνται όταν οι εργαζόμενοι διαχειρίζονται την ένταση στην ομάδα, στηρίζουν τους συναδέλφους τους που βιώνουν άγχος και εξομαλύνουν τις διαφορές.

Δύο πρακτικές αλλαγές πρέπει να προκύψουν από τα ευρήματα της μελέτης μας. Πρώτον, οι εργοδότες οφείλουν να αναγνωρίζουν αυτή την εργασία και να την επιβραβεύουν, τόσο κατά την αξιολόγηση της απόδοσης όσο και κατά τη λήψη αποφάσεων για προαγωγές. Δεύτερον, πρέπει να επενδύσουν στην ανάπτυξη αυτών των ικανοτήτων σε όλο το προσωπικό.

Η ίδια λογική ισχύει και εκτός του εργασιακού περιβάλλοντος. Στις οικογενειακές σχέσεις και τις φιλίες, το άτομο που θυμάται ότι ένας φίλος περνά μια δύσκολη εβδομάδα και επικοινωνεί μαζί του χωρίς να του ζητηθεί, που παρατηρεί πότε κάποιος σταματά να απαντά σε μια ομαδική συνομιλία, ή που ρωτά πάντα ένα μέλος της οικογένειάς του πώς πήγε η μέρα του, επιτελεί επίσης ουσιαστικό έργο. Ωστόσο, το έργο αυτό συχνά θεωρείται δεδομένο, ακριβώς επειδή φαίνεται να γίνεται αβίαστα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι γυναίκες δεν διαθέτουν μια πραγματική δύναμη σε αυτόν τον τομέα. Τα δεδομένα μας δείχνουν ότι οι γυναίκες υπερέχουν όσον αφορά τις συναισθηματικές ικανότητες.

Όμως, μια δύναμη που θεωρείται αυτονόητη αντί να καλλιεργείται, και που αναμένεται να παρέχεται μονομερώς αντί να μοιράζεται, δεν είναι κάτι που πρέπει απλώς να ενισχύεται.

Πρόκειται για ένα ανεκμετάλλευτο δυναμικό απαραίτητο για τους άνδρες. Το άτομο στο οποίο στρέφονται όλοι όταν τα πράγματα δυσκολεύουν, δεν είναι τυχαίο ούτε απλώς «έτσι πλασμένο»· πιθανότατα έχει απλώς περισσότερη εξάσκηση.

Αυτό που δεν έχουμε κάνει είναι να δώσουμε σε όλους τους άλλους την ίδια ευκαιρία ή το ίδιο κίνητρο για εξάσκηση, ούτε έχουμε καταστήσει σαφές ότι η συναισθηματική νοημοσύνη είναι μια δεξιότητα που αξίζει, εξαρχής, να καλλιεργήσει κανείς.

ΠΗΓΗ: www.theconversation.com