Γιατί τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά πετάνε τόσα πολλά τρόφιμα – και πώς θα το περιορίσουμε
Η Ευρώπη σπαταλά τεράστιες ποσότητες τροφίμων, ενώ εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως βιώνουν την πείνα. Οι πόλεμοι στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή έχουν περιορίσει τις αλυσίδες εφοδιασμού. Η κρίση του κόστους ζωής έχει ωθήσει πολλές οικογένειες στα όριά τους. Χωρίς την ενίσχυση της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας, της ανθεκτικότητας της αλυσίδας εφοδιασμού και της προσιτής τιμής των νοικοκυριών, οι κίνδυνοι για την επισιτιστική ασφάλεια θα αυξηθούν σημαντικά. Ωστόσο, τα νοικοκυριά εξακολουθούν να πετάνε τεράστιες ποσότητες βρώσιμων τροφίμων. Αυτό δεν είναι απλώς σπατάλη. Είναι χαμένες θερμίδες, χαμένα χρήματα και ένα αυξανόμενο κλιματικό πρόβλημα.
Επιμέλεια: Μαρία Καλοπούλου
Η νέα ανάλυση για τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά διαπιστώνει ότι πετάνε περισσότερα από 70 κιλά τροφίμων ανά άτομο κάθε χρόνο. Υπολογίζεται ότι 69 εκατομμύρια τόνοι τροφίμων σπαταλήθηκαν στην Ευρώπη και το Ηνωμένο Βασίλειο το 2025, σύμφωνα με τους υπολογισμούς μας, με βάση τον μέσο όρο των απορριμμάτων τροφίμων για την ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο, και τον τρέχοντα συνολικό πληθυσμό.
Αλλά είναι ένα παγκόσμιο πρόβλημα: σε όλο τον κόσμο το 2022 – το τελευταίο έτος που έχουμε δεδομένα – τα νοικοκυριά, το λιανικό εμπόριο και οι υπηρεσίες εστίασης σπατάλησαν 1,052 δισεκατομμύρια τόνους.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει ότι ένα τετραμελές νοικοκυριό θα εξοικονομούσε 400 ευρώ ετησίως σε τρόφιμα που τελικά σπαταλώνται. Αλλά το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τα χρήματα.
Οι κύριοι παράγοντες που οδηγούν στη σπατάλη τροφίμων είναι η έλλειψη γνώσης και κατανόησης, καθώς και οι ανησυχίες που σχετίζονται με την υγεία σχετικά με τα υποτιθέμενα ληγμένα τρόφιμα, καθώς και η αύξηση της κατανάλωσης για λόγους ευκολίας.
Γιατί οι Ευρωπαίοι σπαταλούν τρόφιμα και τι πρέπει να κάνουμε γι’ αυτό
Ψώνια: Γιατί αγοράζουμε περισσότερα από όσα τρώμε
Οι προσφορές και οι πανικοί που προκαλούν οι αγορές ωθούν τους ανθρώπους να αγοράζουν περισσότερα από όσα χρειάζονται. Οι προσφορές πολλαπλών αγορών, οι προσφορές “τρία για δύο” και “ένα συν ένα δωρεάν” ωθούν τους αγοραστές να αγοράζουν περισσότερα από όσα χρειάζονται.
Η πίεση του χρόνου και τα ψώνια στο σούπερ μάρκετ φθάνοντας πεινασμένοι, το κάνουν αυτό χειρότερο. Η ανάλυση δείχνει ότι ο προγραμματισμός έχει σημασία: Οι άνθρωποι που ελέγχουν το ψυγείο τους και ψωνίζουν με λίστα σπαταλούν λιγότερα.
Ο σχεδιασμός του λιανικού εμπορίου παίζει βασικό ρόλο
Τα μεγάλα μεγέθη συσκευασιών και οι περιορισμένες επιλογές μικρών μερίδων σημαίνουν ότι άνθρωποι π.χ. που ζουν μόνοι τους, αγοράζουν τρόφιμα που δεν μπορούν να τελειώσουν.
Οι εκπτώσεις κοντά στη λήξη μπορούν να βοηθήσουν, αλλά μόνο εάν οι αγοραστές έχουν ένα σχέδιο για να χρησιμοποιήσουν ή να καταψύξουν τα τρόφιμα. Οι προωθητικές ενέργειες στο λιανικό εμπόριο πρέπει να συνδυάζονται με οικιακά εργαλεία, όχι να αφήνονται στην τύχη.
Η διαχείριση της ετικέτας
Μόλις τα τρόφιμα φτάσουν στο σπίτι, η καθημερινή διαχείριση καθορίζει αν θα καταναλωθούν ή θα απορριφθούν. Η σύγχυση σχετικά με τις ετικέτες ημερομηνίας είναι ένας σημαντικός παράγοντας για την αποφυγή σπατάλης.
Πολλοί άνθρωποι αντιμετωπίζουν την ένδειξη «ανάλωση κατά προτίμηση πριν από» ως όριο ασφαλείας. Πετάνε τρόφιμα για να αποφύγουν τον κίνδυνο ασθένειας. Αυτός ο φόβος υπερτερεί της ενοχής για τη σπατάλη τροφίμων. Η απλή σαφήνεια στις ετικέτες θα μείωνε γρήγορα τις απορρίψεις.
Οι δεξιότητες αποθήκευσης έχουν επίσης σημασία
Η κατάψυξη, το μαγείρεμα σε παρτίδες και οι ρουτίνες «πρώτο που μπαίνει, πρώτο που βγαίνει» (χρησιμοποιώντας πρώτα το παλαιότερο απόθεμα, με το νεότερο απόθεμα να χρησιμοποιείται τελευταίο) μειώνουν εντυπωσιακά την αλλοίωση.
Τα κατεψυγμένα τρόφιμα σπαταλώνται πολύ λιγότερο από τα φρέσκα. Η διδασκαλία βασικών τεχνικών αποθήκευσης και γρήγορης συντήρησης είναι μια λύση υψηλής απόδοσης και χαμηλού κόστους.
Ο προγραμματισμός τροφίμων μπορεί να είναι δύσκολος: η σύγχρονη ζωή είναι πολυάσχολη – οι άνθρωποι τρώνε εν κινήσει και πολλοί βασίζονται σε έτοιμα γεύματα. Αυτή η κουλτούρα της ευκολίας αυξάνει τη σπατάλη.
Οι κοινωνικοί κανόνες ωθούν στην αγορά υπερβολικής ποσότητας τροφίμων. Η φιλοξενία και η επιθυμία να προσφέρουμε επιλογές οδηγούν τα νοικοκυριά να μαγειρεύουν περισσότερο από όσο χρειάζονται. Σε ορισμένους πολιτισμούς, η αφθονία ισοδυναμεί με φροντίδα – και αυτό δημιουργεί περισσότερα άφαγα τρόφιμα που μένουν στα πιάτα.
Το εισόδημα από μόνο του δεν εξηγεί το μοτίβο
Δεν διαπιστώνεται απλή σύνδεση μεταξύ του εθνικού ΑΕΠ (το τυπικό μέτρο του μεγέθους μιας οικονομίας και της οικονομικής ανάπτυξης) και της σπατάλης τροφίμων από τα νοικοκυριά.
Οι πλουσιότερες χώρες μπορούν να σπαταλούν λιγότερα, αλλά η σχέση είναι ασυνεπής και διαμορφώνεται από τις τοπικές συνήθειες, τον τουρισμό και τις μεθόδους μέτρησης. Οι πραγματικοί παράγοντες είναι συμπεριφορικοί και συμφραζόμενοι.
Καμία μεμονωμένη πολιτική δεν θα λύσει το πρόβλημα της σπατάλης τροφίμων στα νοικοκυριά
Οι παρεμβάσεις πρέπει να συνδυάζουν τη μεταρρύθμιση του λιανικού εμπορίου, τη σαφή ρύθμιση και την υποστήριξη των καταναλωτών.
Πρέπει να είναι προσαρμοσμένες στις τοπικές κουλτούρες και τους τύπους νοικοκυριών και να έχουν σχεδιαστεί για να ενισχύσουν τη διατήρηση της επισιτιστικής ασφάλειας.
Μπορούμε να μειώσουμε γρήγορα τη σπατάλη τροφίμων στα νοικοκυριά ενθαρρύνοντας σαφείς ετικέτες, πιο έξυπνες αγορές και καλύτερη αποθήκευση. Μικρές αλλαγές στο σπίτι συνεισφέρουν σε μεγάλες εξοικονομήσεις για τον πλανήτη και για τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.
Το επόμενο βήμα είναι απλό: Να σχεδιάσουμε πολιτικές που λειτουργούν για τους ανθρώπους εκεί που ζουν, ψωνίζουν και μαγειρεύουν. Αυτό όχι μόνο μειώνει τα τρόφιμα απόβλητα – θα εξοικονομήσουμε επίσης χρήματα, εκπομπές διοξειδίου και αξιοπρέπεια (επιτρέποντας στους ανθρώπους να έχουν πρόσβαση και να χρησιμοποιούν τρόφιμα χωρίς ντροπή ή κρίση και χωρίς την ανάγκη φιλανθρωπικών τραπεζών τροφίμων).
Όλα αυτά αυξάνουν την επισιτιστική μας ασφάλεια. Οι λύσεις είναι πρακτικές, φθηνές και έτοιμες για κλιμάκωση. Δεν υπάρχει χρόνος για χάσιμο.
ΠΗΓΗ: www.theconversation.com
