Τι είναι το «θέατρο της αυτοπεποίθησης» στην εργασία; Η τάση που ίσως σαμποτάρει την καριέρα σας
Σίγουρα, όλοι ερχόμαστε αντιμέτωποι με στιγμές αμφιβολίας για τον εαυτό μας στον εργασιακό χώρο, αλλά τελευταία, το κυνήγι για το τέλειο μπορεί να μας οδηγεί σε εξουθένωση και να μας κάνει να αμφισβητούμε τις ικανότητές μας. Ποιος μπορεί να μας κατηγορήσει γι’ αυτό; Η ασφάλεια στην εργασία μοιάζει πρακτικά ανύπαρκτη, οι απολύσεις αποτελούν καθημερινό φαινόμενο και η αγορά εργασίας γίνεται ολοένα και πιο ανταγωνιστική. Ίσως αισθάνεστε συνεχώς την ανάγκη να φοράτε ένα μόνιμο χαμόγελο και να ενεργείτε σαν να έχετε όλες τις σωστές απαντήσεις αλλά μήπως τελικά φέρνει τα αντίθετα αποτελέσματα;
Επιμέλεια: Σοφία Κροκιδά
Τα ευρήματα από έρευνα του MyPerfectResume αποδεικνύουν ότι αυτό το συναίσθημα γίνεται κοινός τόπος μεταξύ των εργαζομένων, με το 66% αυτών να αισθάνεται πίεση να εμφανίζεται πιο σίγουρος και γνώστης των πραγμάτων από ό,τι πραγματικά είναι. Οι ειδικοί σε θέματα καριέρας αποκαλούν αυτό το φαινόμενο «θέατρο της αυτοπεποίθησης» (confidence theater).
Είναι ανακουφιστικό να γνωρίζετε ότι δεν είστε μόνη σε αυτό, αλλά γιατί τόσοι πολλοί εργαζόμενοι νιώθουν την ανάγκη να κρύψουν κάθε ίχνος αβεβαιότητας που βιώνουν σήμερα;
Και το πιο σημαντικό, μπορεί το να δείχνετε ένα γενναίο πρόσωπο στη δουλειά να φέρει τα αντίθετα αποτελέσματα; Παρακάτω θα βρείτε όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε για το θέατρο της αυτοπεποίθησης.
Τι είναι το «θέατρο της αυτοπεποίθησης»;
Το «θέατρο της αυτοπεποίθησης» είναι μια τάση στον εργασιακό χώρο όπου οι άνθρωποι υποκρίνονται ότι έχουν αυτοπεποίθηση για να κρύψουν την αβεβαιότητα τους.
Αντί να αναγνωρίζουν τις προκλήσεις ή να κάνουν ερωτήσεις, οι εργαζόμενοι και οι ηγέτες υιοθετούν μια νοοτροπία του τύπου «μην τους αφήσεις ποτέ να σε δουν να αγχώνεσαι», δίνοντας προτεραιότητα στην εμφάνιση της σιγουριάς έναντι της διαφάνειας. Αυτή η αυτοπεποίθηση μπορεί να δημιουργήσει εξωπραγματικές προσδοκίες και να αποθαρρύνει την ειλικρίνεια στον εργασιακό χώρο.
Συνήθως, ένας εργαζόμενος που συμμετέχει στο θέατρο της αυτοπεποίθησης θα φαίνεται εξωτερικά να έχει όλες τις απαντήσεις, θα μιλάει γρήγορα και θα παρουσιάζει ένα επίπεδο βεβαιότητας που δεν αντανακλά το πώς νιώθει πραγματικά εσωτερικά.
Ομοίως, οι ηγέτες θα παραμένουν ψύχραιμοι και θα κάνουν τολμηρές δημόσιες δηλώσεις που δεν αφήνουν περιθώρια για αμφισβήτηση ή αμφιβολία από τους συναδέλφους τους.
Δεν υπάρχει τίποτα κακό στο να θέλετε να φαίνεστε ικανή στη δουλειά σας, αλλά το θέατρο της αυτοπεποίθησης πηγαίνει τη νοοτροπία «fake it ’til you make it» πολύ μακριά.
Σύμφωνα με τους ειδικούς μάλιστα, αυτός ο μηχανισμός προστασίας έχει σχεδιαστεί για να κρύβει κάθε ανασφάλεια ή αυτοαμφισβήτηση, και αυτό μπορεί να σας οδηγήσει σε αποτυχία.
Γιατί το θέατρο της αυτοπεποίθησης βρίσκεται σε άνοδο;
Δεν είναι μυστικό ότι η εργασιακή ασφάλεια φαντάζει πιο αβέβαιη από ποτέ. Και σύμφωνα με τους ψυχολόγους, αυτός είναι αναμφίβολα ο μεγαλύτερος ένοχος πίσω από το φαινόμενο του θεάτρου της αυτοπεποίθησης.
Η οικονομική αβεβαιότητα, οι συνεχιζόμενες απολύσεις και η αυξανόμενη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στη δουλειά έχουν κάνει τους εργαζόμενους παντού να νιώθουν άγχος.
Αυτό τους έχει οδηγήσει να πιστεύουν ότι το να εμφανίζονται πιο σίγουροι από ό,τι είναι θα τους βοηθήσει να κερδίσουν την εύνοια των αφεντικών τους και να διασφαλίσουν ότι θα παραμείνουν στη δουλειά τους.
Επιπλέον, η πίεση για απόδοση είναι ένας ακόμη παράγοντας που συμβάλλει σε αυτό. Αυτή τη στιγμή, πολλά εργασιακά περιβάλλοντα επιβραβεύουν την ταχύτητα, την αποφασιστικότητα και την προσεγμένη εικόνα. Οι εταιρείες θέλουν εργαζόμενους που μπορούν να προσαρμοστούν, επομένως οι υπάλληλοι αισθάνονται την πίεση να επιδεικνύουν αυτή την ικανότητα ανά πάσα στιγμή.
Επίσης, υπάρχει το στίγμα ότι η εμφάνιση λιγότερης αβεβαιότητας σας προσδίδει περισσότερο σεβασμό στη δουλειά. Όταν οι εργασιακές κουλτούρες εκτιμούν την εικόνα της αυτοπεποίθησης περισσότερο από την περιέργεια, οι άνθρωποι μαθαίνουν να υποκρίνονται αντί να συμμετέχουν ουσιαστικά.
Έτσι, αντί να μιλήσουν, να κάνουν ερωτήσεις όταν έχουν κάποια αμφιβολία ή να ζητήσουν συμβουλές από άλλους, οι εργαζόμενοι κλείνονται στον εαυτό τους και καταφεύγουν στο να λύνουν τα προβλήματα μόνοι τους.
Πώς μπορεί να βλάψει την επαγγελματική σας πορεία
Το θέατρο της αυτοπεποίθησης μπορεί να φαίνεται μια έξυπνη στρατηγική, αφού μας αναγκάζει να παρουσιάζουμε τον εαυτό μας ως έξυπνο, ικανό και σίγουρο, αλλά οι συνέπειές του είναι μακροπρόθεσμες.
- Για αρχή, δημιουργεί αυτό που οι ειδικοί αποκαλούν «αόρατη οροφή». Μας εμποδίζει να κάνουμε πράγματα που βοηθούν στην επαγγελματική ανάπτυξη, όπως η ανάπτυξη δεξιοτήτων, η μάθηση από άλλους και η υποβολή ερωτήσεων που βαθαίνουν τη σκέψη. Αντίστοιχα, το θέατρο της αυτοπεποίθησης μας κάνει επίσης να διστάζουμε και να αναρωτιόμαστε αν η δική μας οπτική αξίζει να μοιραστεί.
- Μπορεί επίσης να βλάψει την αξιοπιστία μας. Ενώ το θέατρο της αυτοπεποίθησης μπορεί να ανοίξει την πόρτα σε νέες ευκαιρίες, οι άνθρωποι παρατηρούν όταν τα αποτελέσματά υπολείπονται των προσδοκιών. Αυτό, κατά συνέπεια, μπορεί να αμαυρώσει την επαγγελματική φήμη κάποιου και να αναστείλει τη μελλοντική του ανάπτυξη.
- Αυτό το φαινόμενο μπορεί να αφήσει τον εργαζόμενο πιο ευάλωτο σε κρίσιμα λάθη. Αυτό συμβαίνει κυρίως επειδή είναι λιγότερο πιθανό να ζητήσει βοήθεια και καθοδήγηση όταν δεν είναι σίγουρος για το πώς να προχωρήσει ένα project. Επιπλέον, οι άνθρωποι καταλαβαίνουν ότι πρόκειται για ψεύτικη αυτοπεποίθηση, οπότε θα δημιουργήσει μια αποσύνδεση ανάμεσα σε αυτόν και τους συναδέλφους του.
- Το να προβάλλει κανείς μια βεβαιότητα που δεν είναι αυθεντική κάθε φορά που πιάνει δουλειά είναι απλώς μη βιώσιμο. Το να υποκρίνεσαι ότι έχεις αυτοπεποίθηση είναι εξαντλητικό. Άλλωστε, είναι πιο πιθανό να αναλάβει κανείς περισσότερα από όσα μπορεί να διαχειριστεί όταν εμπλέκεται στο θέατρο της αυτοπεποίθησης.
Με την πάροδο του χρόνου, αυτό το χάσμα ανάμεσα στο πώς νιώθει και στο πώς εμφανίζεται μπορεί να οδηγήσει σε επαγγελματική εξουθένωση (burnout) και αποστασιοποίηση. Όταν συμβαίνει αυτό, η εργασιακή απόδοση πέφτει κατακόρυφα και μπορεί άθελά μας να αρχίσουμε να υιοθετούμε επιζήμιες εργασιακές συμπεριφορές, όπως η εσωτερική δυσαρέσκεια ή η σιωπηλή κατάρρευση.
Πώς να επικοινωνείτε την επάρκειά σας χωρίς το θέατρο της αυτοπεποίθησης
Είναι σαφές ότι το να δείχνει κανείς ένα ύφος ψεύτικης αυτοπεποίθησης στη δουλειά δεν είναι μια αποτελεσματική μακροπρόθεσμη στρατηγική. Μπορεί να νιώθει ότι το να μένει αυστηρά στα όριά του είναι ο ασφαλέστερος τρόπος για να αποφύγει εντελώς την παγίδα του θεάτρου της αυτοπεποίθησης, η πραγματικότητα, όμως, είναι ότι και αυτό το ένστικτο μπορεί να γυρίσει μπούμερανγκ.
Υπάρχει μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στην προστασία της αξιοπιστίας μας και στο να κρατάμε τον εαυτό μας πίσω από το να εκμεταλλευτεί ευκαιρίες που τη χτίζουν.
Το να κάνουμε ένα βήμα προς την αυτοπεποίθηση προτού τη νιώσουμε πλήρως μπορεί στην πραγματικότητα να μας ωθήσει να αναπτυχθούμε. Επομένως, ο στόχος είναι να κερδίζουμε ευκαιρίες και αναγνώριση επιδεικνύοντας τις δυνατότητες και τις δεξιότητές μας, χωρίς το στρώμα της υποκρισίας. Δείτε πώς:
Αποδεχτείτε ότι δεν χρειάζεται να τα ξέρετε όλα
Είναι εντάξει να μην έχετε όλες τις απαντήσεις: Γίνετε κάποια που κάνει καλές ερωτήσεις, παραδέχεται την αβεβαιότητα με αξιοπρέπεια και αντιμετωπίζει τη μάθηση ως δύναμη, όχι ως αδυναμία. Μην ξεχνάτε τη σημασία του να μοιράζεστε τις σκέψεις και τις αβεβαιότητές σας με τους συναδέλφους σας όποτε χρειάζεστε περισσότερη σαφήνεια. Οι σωστοί ηγέτες θα θαυμάσουν τη διαφάνειά σας και τη νοοτροπία ανάπτυξής σας.
Αντί να κοροϊδεύετε τον εαυτό σας νομίζοντας ότι πρέπει να έχετε όλες τις απαντήσεις, προσπαθήστε κάτι διαφορετικό: να φέρνετε ιδέες στο τραπέζι ακόμα κι αν δεν είναι τέλειες, να κάνετε ερωτήσεις για διευκρινίσεις ακόμα κι αν πιστεύετε ότι θα έπρεπε ήδη να γνωρίζετε την απάντηση, και ούτω καθεξής.
Ζητήστε συμβουλές από μέντορες
Βρείτε μέντορες που επιδεικνύουν γνήσια αυτοπεποίθηση και χαίρουν μεγάλου σεβασμού στον εργασιακό σας χώρο. Ζητήστε τη συμβουλή τους σχετικά με το πότε πρέπει να ζητήσετε βοήθεια, πότε να κάνετε βασικές ερωτήσεις για να προχωρήσετε ένα project και τι εικόνα βγάζετε στον εργασιακό χώρο. Το να μαθαίνετε από άλλους όχι μόνο θα σας διδάξει πότε να ζητάτε βοήθεια, αλλά θα ανεβάσει και με φυσικό τρόπο την αυτοπεποίθησή σας.
Βασιστείτε στην εμπειρία σας και μείνετε συνεπής
Το να μην εμπλέκεστε στο θέατρο της αυτοπεποίθησης δεν σημαίνει ότι πρέπει να υποβαθμίζετε τα επιτεύγματά σας. Αντίθετα, σημαίνει να αφήνετε την εμπειρία σας να μιλάει από μόνη της. Το να βασίζετε την αυτοπεποίθησή σας στα επιτεύγματά σας θα σας βοηθήσει να κερδίσετε την εμπιστοσύνη των προϊσταμένων σας.
Για να το πετύχετε αυτό, προσπαθήστε να στηρίζετε την οπτική σας σε όσα έχετε δει και κάνει. Η αυτοπεποίθηση αναπτύσσεται όταν γνωρίζεις καλά το αντικείμενό σου και, σε συνδυασμό με τη διαφάνεια, δείχνει στους ανθρώπους ότι ξέρεις για τι πράγμα μιλάς.
Επιπλέον, η συνεπής απόδοση θα σας κάνει να ξεχωρίσετε και θα σας βοηθήσει να νιώσετε πιο σίγουρη για τις ικανότητές σας. Αν δίνετε υπερβολικές υποσχέσεις αλλά υστερείτε στην πράξη, αυτό μπορεί να αρχίσει να κλονίζει την εμπιστοσύνη και τις σχέσεις.
Τσεκάρετε τον εαυτό σας
Είναι εύκολο να παρασυρθείτε από την πίεση της δουλειάς και της καθημερινότητας, γι’ αυτό δοκιμάστε να κάνετε τακτικά έναν έλεγχο με τον εαυτό σας για να αξιολογείτε τη συμπεριφορά σας και το πώς νιώθετε.
Ουσιαστικά, αυτό σημαίνει να εκτιμάτε αν γλιστράτε σε κατάσταση υποκρισίας, η οποία περιλαμβάνει το να δίνετε υπερβολικές εξηγήσεις, να υπόσχεστε πάρα πολλά ή να μένετε σιωπηλή όταν θα έπρεπε να μιλήσετε. Παράλληλα, αυτό θα σας κάνει να έχετε μεγαλύτερη αυτοεπίγνωση, και όσο περισσότερη αυτοεπίγνωση έχετε, τόσο πιο εύκολο είναι να αναγνωρίσετε πότε υποκρίνεστε και γιατί.
Στο τέλος της ημέρας, όλοι παλεύουμε με στιγμές αυτοαμφισβήτησης. Και επειδή η αμφιβολία είναι ένα δυσάρεστο συναίσθημα, είναι φυσικό να θέλουμε να ξεφύγουμε από αυτό. Αντ΄αυτού, δείξτε κατανόηση στον εαυτό σας όταν εμφανίζεται αυτό το συναίσθημα.
Το πιο σημαντικό είναι να θυμάστε ότι η πραγματική επιτυχία χτίζεται πάνω στις πραγματικές δυνατότητες και εμπειρίες μας, όχι μόνο στην προσεγμένη εξωτερική εμφάνιση.
