Το περιβάλλον μιλάει συνεχώς στο νευρικό σας σύστημα – και δεν λέει πάντα κάτι καλό!
Το κέντρο ανίχνευσης απειλών του εγκεφάλου σας, η αμυγδαλή, επεξεργάζεται αυτό που βλέπετε, ακούτε, μυρίζετε και αισθάνεστε πριν καν το σκεπτόμενο μέρος του εγκεφάλου σας καταλάβει τι πραγματικά συμβαίνει. Ο εγκέφαλος δεν περιμένει τις σκέψεις σας πριν αντιδράσει σε αυτό που λαμβάνουν οι αισθήσεις σας, λένε οι ψυχολόγοι. Το περιβάλλον σας, συμπεριλαμβανομένου του φωτισμού, του θορύβου και της θερμοκρασίας, επηρεάζει συνεχώς τα επίπεδα του στρες σας.
Από τη Νικολέτα Γιαννοπούλου
Μέχρι να καταγράψετε συνειδητά ότι κάτι σας φαίνεται «λάθος», το νευρικό σας σύστημα έχει ήδη αρχίσει να κινητοποιεί μια αντίδραση στο στρες.
Πώς οι αισθήσεις σας επηρεάζουν την ψυχική σας υγεία
Κάθε αίσθηση έχει τη δική της διαδρομή προς τον εγκέφαλο και μερικές λειτουργούν πιο γρήγορα από άλλες. «Το οσφρητικό σύστημα είναι η μόνη αίσθηση με άμεση διαδρομή προς το μεταιχμιακό σύστημα, το συναισθηματικό κέντρο του εγκεφάλου», εξηγούν οι ειδικοί.
Γι’ αυτό μια συγκεκριμένη μυρωδιά μπορεί να αλλάξει τη διάθεσή σας πριν καν επεξεργαστείτε τι μυρίζετε. Μπορεί να το βιώσετε αυτό όταν ένα κερί ή ένα οικείο άρωμα αλλάζει τον τρόπο που αισθάνεστε σε μια στιγμή. Οι έρευνες δείχνουν ότι «έως και το 85% του συναισθηματικού μας τόνου διαμορφώνεται από αυτό που συμβαίνει γύρω μας και όχι από αυτό που σκεφτόμαστε. Δεν σκεφτόμαστε πώς να βιώνουμε άγχος τόσο συχνά όσο νιώθουμε πώς να το βιώνουμε.
Μόλις καταλάβετε ότι το νευρικό σας σύστημα σαρώνει συνεχώς το περιβάλλον σας για συναισθηματικά ερεθίσματα, η καθημερινότητά σας μπορεί να αρχίσει να φαίνεται λίγο διαφορετική.
Γραφεία ανοιχτού τύπου, συνεχείς ήχοι ειδοποιήσεων, οθόνες σε κάθε στροφή, τεχνητός φωτισμός που διαταράσσει τον κιρκάδιο ρυθμό, αστική ηχορύπανση, ο ψυχολογικός «θόρυβος» των μέσων κοινωνικής δικτύωσης – τίποτα από αυτά δεν είναι αυτό που το νευρικό μας σύστημα εξελίχθηκε για να χειρίζεται.
Το δύσκολο κομμάτι του να καταλάβουμε τι πραγματικά σας αγχώνει είναι ότι η χρόνια υπερδιέγερση δεν είναι πάντα αυτό που θα περιμένατε. Μπορεί να «τσιμπήσετε» σε κάτι μικρό και αμέσως να αναρωτηθείτε γιατί αντιδράσατε τόσο έντονα. Συνήθως δεν είναι αυτό που του δώσατε μεγάλη σημασία. Είναι το συσσωρευμένο αισθητηριακό φορτίο που κουβαλάτε όλη μέρα χωρίς να το ονομάζετε.
Πώς να ρυθμίσετε τις αισθήσεις σας
Τα καλά νέα είναι ότι το ίδιο σύστημα που υπερφορτώνεται μπορεί να ηρεμήσει και δεν απαιτεί μια ακριβή ανάπαυλα το Σαββατοκύριακο ή μια δραματική αλλαγή στον τρόπο ζωής σας. Ξεκινά με τη μείωση των πραγμάτων που μπορεί να υπερφορτώνουν τις αισθήσεις σας.
Για μερικούς, αυτό μπορεί να μοιάζει με το να τρώτε ένα γεύμα χωρίς να χρησιμοποιείτε το τηλέφωνό σας ή να κάθεστε σε ένα ήσυχο δωμάτιο για δέκα λεπτά κάθε μέρα.
Για άλλους, μπορεί να μοιάζει με το να αλλάζετε την καθημερινή σας βόλτα σε ένα πάρκο μόνοι σας ή να ενεργοποιείτε απαλή μουσική υπόκρουση. Ο στόχος είναι απλώς να δώσετε στο νευρικό σας σύστημα ένα σαφές σήμα ότι δεν υπάρχει αγχωτική εισροή.
Από εκεί και πέρα, η σκόπιμη προσθήκη ορισμένων ηρεμιστικών αισθητηριακών εμπειριών μπορεί να βοηθήσει στην εμβάθυνση αυτής της επαναφοράς. Στην κορυφή της λίστας των ψυχολόγων για το πώς να το κάνετε αυτό είναι η επανεισαγωγή του εαυτού σας στη φύση.
Ακόμα και η σύντομη έκθεση σε φυσικά περιβάλλοντα μειώνει την κορτιζόλη, μειώνει τον καρδιακό ρυθμό και μετατοπίζει το νευρικό σύστημα προς μια παρασυμπαθητική κατάσταση. Είκοσι λεπτά έξω κάνουν μια μετρήσιμη διαφορά. Πέρα από αυτό, αισθητηριακά ερεθίσματα όπως η βαθιά πίεση, η ρυθμική κίνηση, ένα αργό και απαλό περπάτημα ή ο ήχος της βροχής.
Τι να κάνετε όταν οι αισθήσεις σας, σας κατακλύζουν
Εάν νιώθετε καταβεβλημένοι και χρειάζεστε κάτι για να ηρεμήσετε αμέσως, η ψυχολογία συνιστά την τεχνική γείωσης 5-4-3-2-1, η οποία εμπλέκει άμεσα τις αισθήσεις σας.
Αυτή η μέθοδος σας ζητά να παρατηρήσετε πέντε πράγματα που μπορείτε να δείτε, τέσσερα που μπορείτε να νιώσετε φυσικά (όπως τα πόδια σας στο πάτωμα ή τον κρύο αέρα στο δέρμα σας), τρία που μπορείτε να ακούσετε, δύο που μπορείτε να μυρίσετε και ένα που μπορείτε να γευτείτε.
Η άσκηση διαρκεί περίπου 90 δευτερόλεπτα, αλλά έχει την ικανότητα να σας γειώσει γρήγορα. Αυτό που κάνει νευρολογικά είναι να μετακινεί τον εγκέφαλό σας από το προεπιλεγμένο δίκτυο λειτουργίας όπου ζουν ο στοχασμός και η ανησυχία και να τον μεταθέτει σε αισθητηριακά δεδομένα της παρούσας στιγμής. Δεν μπορείτε να είστε πλήρως ανήσυχοι για το μέλλον και πλήρως παρόντες στις αισθήσεις σας ταυτόχρονα.
Την επόμενη φορά, λοιπόν, που θα νιώθετε άσχημα και δεν μπορείτε να εξηγήσετε το γιατί, κοιτάξτε γύρω σας, ακούστε, αναπνεύστε τον αέρα και βασιστείτε στις αισθήσεις σας για να βρείτε την διέξοδο.
